լանդշաֆտագիտություն

Լանդշավտագիտության և էկոլոգիայի ձևավորումը, որպես ինքնուրույն գիտական ճյուղ

Առարկայում հանդիպող տերմիններ

  • Աշխարհագրական թաղանթ

Աշխարհագրական թաղանթը քարոլորտի վերին շերտի, մթնոլորտի ստորին շերտի, ամբողջ ջրոլորտի, կենսոլորտի և մարդոլորտի փոխկապակցված ամբողջությունն է, որի միասնականությունը ապահովվում է նյութի և էներգիայի շրջապտույտի շնորհիվ:

  • Աշխարհագրական միջավայր

Աշխարհագրական միջավայր, աշխարհագրական թաղանթի մի մասը՝ բնական և մարդածին տարրերի ու երևույթների բարդ զուգորդություն, որն անմիջականորեն կապված է մարդկային կյանքի հետ։ Այն մարդկային հասարակության կողմից քիչ թե շատ յուրացված միջավայրն է և նրա գոյության նյութական հիմքը։

  • Դաշտային հետազոտական մեթոդներ
  • Երկրաբանական փուլ
  • Մարդածին փուլ

Լանդշավթագիտությունը դա աշխարհագրական առարկա է, որը ուսումնասիրում է երկրագնդի լանդշավթների կառուցվածքը, տրանսֆորմացիան և դինամիկան։

Լանդշավտագիտությունը ունի ուսումնասիրության 3 ձև

  1. Աէրոտիեզերական
  2. Աշխարհագրական
  3. Կենսաքիմիական

Գոյություն ունի լանդշավտի փոփոխության 3 տեսակ

  1. Թեթև , վերականգնողական
  2. Միջին
  3. Անդառնալի

Ինֆռաստռուկտուռա ՝

  • Ճանապարհներ
  • Հեռախոսային գծեր
  • Կաբելային հոսանքի  գծեր
  • Տրանսպորտային Կապ
  • Հիվանդանոցներ
  • Մանկապարտեզներ
  • Ջրատար խողովակներ

Ինֆաստրուկտուռան զգալի մաս է թողնում  բնության լանդշտավտի վրա

Առաջին բուժօգնություն

Դաս 2. Անգիտակից տուժած

Յուրաքանչյուր արտակարգ իրավիճակում տուժածին արդյունավետ օգնություն ցուցաբերելու համար անհրաժեշտ է պարզել, թե նա ինչ վնասվածքներ ունի եւ ինչ վիճակում է, այսինքն՝ անհրաժեշտ է կատարել տուժածի զննում: Այս համարում մենք կքննարկենք անգիտակից տուժածի զննումը եւ նրան օգնության ցուցաբերման քայլերը:
Տուժածին զննելիս առաջին հերթին պետք է ստուգել կենսական կարեւոր համակարգերի գործունեությունը: Այս զննումն անվանում ենք առաջնային, որի ժամանակ պարզվում են կյանքին անմիջական վտանգ սպառնացող իրավիճակները:


Մարդու մարմնի կենսագործունեության համար անհրաժեշտ է թթվածին: Թթվածնի անհրաժեշտ քանակի ապահովումն իրականացվում է նյարդային, շնչառական եւ սրտանոթային համակարգերի համատեղ գործունեության շնորհիվ: Եթե այս համակարգերի գործունեությունը լրջորեն խանգարվի, թթվածնի մատակարարումը կտրուկ կնվազի, իսկ դա կարճ ժամանակում կարող է հանգեցնել մահվան: Ելնելով սրանից՝ այս համակարգերն անվանում են կենսական կարեւոր:
Տուժածին զննելիս առաջին հերթին պետք է ստուգել կենսական կարեւոր համակարգերի գործունեությունը, այսինքն՝ գիտակցությունը, շնչուղիների անցանելիությունը եւ շնչառությունը, անոթազարկը եւ ուժեղ արյունահոսության առկայությունը:
Նախ անհրաժեշտ է հնարավորին չափ շուտ հայտնաբերել եւ դադարեցնել ուժեղ արյունահոսությունը: Ուժեղ արյունահոսության առկայությունը պարզելու համար ուշադիր զննեք տուժածին ոտքից գլուխ: Սովորաբար այն ակնհայտորեն երեւում է շիթով բխող արյան, գոյացած արյան լճակի տեսքով:
Այնուհետեւ ստուգեք տուժածի գիտակցությունը: Այդ նպատակով զգուշորեն բռնեք տուժածի ձեռքը, ցնցեք նրա ուսը: Խոսեք նրա հետ, տվեք պարզ հարցեր եւ հրահանգներ. «Դու ինձ լսո՞ւմ ես, եթե լսում ես, աչքերդ բացիր, ձեռքս սեղմիր, որեւէ նշան տուր»:
Եթե տուժածը ոչ մի կերպ չի արձագանքում, նշանակում է` նա գիտակցություն չունի:
Անգիտակից վիճակում տուժածի մկանները, այդ թվում նաեւ լեզուն, թուլանում են: Եթե տուժածը պառկած է մեջքի վրա, նրա լեզուն հետ է գնում դեպի ըմպան՝ փակելով շնչուղիները: Ժողովրդի մեջ ընդունված է այն կարծիքը, որ գիտակցությունը կորցրած տուժածի լեզուն կուլ է գնում: Եվ մարդիկ փորձում են տարբեր կերպ բացել տուժածի բերանը, լեզուն բռնել՝ վնասելով տուժածին: Մի՛ արեք նման բան: Կարելի ավելի հեշտ ու անվնաս օգնություն ցույց տալ:
Շնչուղիների բացում կատարելու համար ձեր մի ձեռքը դրեք տուժածի ճակատին, իսկ մյուս ձեռքով բռնելով կզակից՝ գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք, կզակը բարձրացրեք: Այս գործողության շնորհիվ լեզուն ազատում է շնչուղիների մուտքը: Բութ մատը տեղադրեք ստորին շրթունքից ներքեւ եւ զգուշորեն բացեք տուժածի բերանը: Անհրաժեշտության դեպքում անձեռոցիկով կամ թաշկինակով մաքրեք տուժածի բերանում կուտակված լորձը, հեղուկները եւ այլն:
Անչափահասների դեպքում գլուխը պետք է ավելի քիչ հետ տանել, իսկ ծծկերների մոտ բարձրացնել միայն կզակը:
Շնչուղիները բացելուց հետո, առանց գլխի դիրքը փոխելու ստուգեք տուժածի շնչառությունը: Մոտեցրեք ձեր ականջը տուժածի բերանին, հայացքն ուղղեք նրա կրծքավանդակին եւ որովայնին: Փորձեք տեսնել, լսել եւ այտով զգալ շնչառությունը 5-10 վայրկյանի ընթացքում:
Տուժածի զննման մյուս քայլն անոթազարկի ստուգումն է: Անգիտակից տուժածի անոթազարկը նպատակահարմար է շոշափել քնային զարկերակի վրա: Անոթազարկը ստուգելու համար 2 կամ 3 մատները (բացի բութ մատից) պարանոցի ամենաբարձր կետից սահեցրեք կողք՝ պարանոցի կողմնային մասում գտնվող ակոսի մեջ:
Եթե մի կողմից անհնար է շոշափել անոթազարկը, փորձեք դա անել մյուս կողմից: Հիշե’ք, չի կարելի սեղմել 2 քնային զարկերակները միաժամանակ:
Ծծկեր երեխաների անոթազարկը ստուգում են գաղտունի վրա կամ բազկի միջին մասում, ներսի կողմից:

Եթե մարդ կորցրել է գիտակցությունը…

Գիտակցության կորուստը մարդու կյանքին սպառնացող վիճակ է: Դրա պատճառ կարող են լինել բազմաթիվ վնասվածքներ եւ հիվանդություններ, ինչպես օրինակ՝ սրտի աշխատանքի խանգարումները, գլխուղեղի վնասվածքները, հանկարծահաս հիվանդագին վիճակները:
Բացի այն, որ անգիտակից տուժածի բոլոր մկանները թուլանում են, եւ եթե նա մեջքի վրա է պառկած, լեզուն կարող է ետ գնալ ու փակել շնչուղիերը, նրա մոտ բացակայում են նաեւ կլլման ու հազի ռեֆլեքսները: Դրա հետեւանքով փսխման զանգվածները, արյունը կամ այլ հեղուկներ կարող են խցանել շնչուղիները, ինչը շնչառությունը դադարելու պատճառ կարող է լինել:
Գիտակցություն չունեցող, բայց շնչող տուժածին պետք է կողքի ապահովության դիրքի բերել: Պարզելով, որ մարդը չունի գիտակցություն, բայց շնչում է, առանց ժամանակ կորցնելու նրան շրջեք կողքի ապահովության դիրքի: Այն հնարավորություն է տալիս ապահովել շնչուղիների անցանելիությունը եւ բերանի խոռոչի պարունակության արտահոսքը: Այդ դիրքի բերելու համար տեղավորվեք տուժածի մարմնին մոտ, ձեր կողմի ձեռքը բացեք նրա մարմնի նկատմամբ մոտավորապես ուղիղ անկյան տակ եւ բռնելով նրա՝ ձեզնից հեռու կողմի ուսից ու կոնքից՝ տուժածին համաչափ շրջեք դեպի ձեզ՝ կողքի: Վերեւում հայտնված ոտքը ծալեք եւ դրեք մյուս ոտքին:
Տուժածի շնչուղիների անցանելիության ապահովման նպատակով՝ բռնեք նրա ճակատից եւ կզակից, հետո գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք՝ միաժամանակ դեմքը շրջելով դեպի ներքեւ, եւ բացեք նրա բերանը: Շրջելուց հետո տուժածը պետք է հենված լինի ծալված ոտքի եւ ուսի վրա: Տարբերություն չկա, թե որ կողմի վրա դուք կշրջեք տուժածին: Սակայն, եթե տուժածը հղի կին է, ապա նրան պետք է շրջել ձախ կողմի վրա:
Տուժածի շնչուղիների անցանելիությունն ապահովելու համար գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք՝ միաժամանակ դեմքը շրջելով դեպի ներքեւ: Բացեք նրա բերանը:
Կողքի ապահովության դիրքի բերելիս զգույշ եղեք, հատուկ ուշադրություն դարձրեք գլխին եւ պարանոցին: Հնարավորության դեպքում տուժածին շրջեք առնվազն 2 հոգով, որոնցից մեկը պետք է պահի գլուխը:
Կողքի ապահովության դիրքի բերելուց հետո՝ անհրաժեշտ է պահպանել տուժածի մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը, որի համար կարելի է նրա վրա ծածկոց գցել։
Գիտակցության բացակայությունը լուրջ իրավիճակ է, եւ յուրաքանչյուր դեպքում պետք է ահազանգել շտապ օգնություն: Մինչեւ մասնագիտական օգնության ժամանումը վերահսկեք տուժածի վիճակը՝ պարբերաբար ստուգելով նրա անոթազարկը, շնչառությունը եւ գիտակցությունը:
Ինչպես արդեն ասվեց, անգիտակից տուժածի մոտ բացակայում են կլլման եւ հազի ռեֆլեքսները, այդ իսկ պատճառով չի կարելի անգիտակից տուժածին խմեցնել, կերակրել կամ նրա մոտ փսխում առաջացնել:
Անոթազարկը ստուգելով՝ դուք կարող եք գաղափար կազմել սրտի աշխատանքի մասին: Փորձեք հաշվել անոթազարկի հաճախականությունը: Նորմալ վիճակում անոթազարկի հաճախությունը րոպեում հետեւյալն է՝

Չափահաս՝ 60-85 զարկ
Անչափահաս՝ 80-110 զարկ
Ծծկեր՝ 120-140 զարկ

Շնչառությունը ստուգելու համար ձեռքը դրեք տուժածի որովայնին եւ հաշվեք շնչառական շարժումները: Նորմալ վիճակում անոթազարկի հաճախականությունը րոպեում հետեւյալն է՝

Չափահաս՝ 14-18 շնչառական շարժում
Անչափահաս՝ 20-25 շնչառական շարժում
Ծծկեր՝ 40-60 շնչառական շարժում

Շնչառության եւ սրտի աշխատանքի՝ նորմայից շեղումները խոսում են տուժածի վիճակի փոփոխության մասին: Եթե ժամանակի ընթացքում դրանք դանդաղում են կամ արագանում, դառնում անկանոն, ապա տուժածը կարճ ժամանակում կարող է ունենալ սրտի կամ շնչառության կանգ, եւ ընդհակառակը՝ վիճակը կարող է բարելավվել, անգամ գիտակցությունը վերականգնվել: Ուստի դրան պե՛տք է ուշադրություն դարձնել:
Վերահսկման տվյալները գրանցեք եւ առաջնային ու երկրորդային զննման տեղեկությունները հանձնեք ժամանող շտապ օգնության անձնակազմին:
Առաջնային զննում կատարելուց եւ անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան անհապաղ օգնություն ցուցաբերելուց հետո պետք է կատարել երկրորդային զննում՝ հայտնաբերելու համար տուժածի կյանքին անմիջական չսպառնացող վնասվածքները եւ վիճակները: Երկրորդային զննման քայլերն ավելի մանրամասն կքննարկենք հաջորդ համարներում:
Այսպիսով, անգիտակից տուժածին օգնելու համար պետք է նրան շրջել կողքի դիրքի եւ անընդհատ վերահսկել նրա վիճակը, մինչեւ շտապ օգնության ժամանումը:

Առաջին բուժօգնություն

Դաս 1․ Առաջին օգնության կարևոր տարրեր

Անվտանգության ապահովում

Դեպքի վայրի զննում

Արդյունավետ առաջին օգնություն ցուցաբերելու համար դուք պետք է կարողանաք կողմնորոշվել տարբեր արտակարգ իրավիճակներում: Ժամանակին եւ ճիշտ ձեռնարկված առաջին օգնության քայլերը տուժածի կյանքի համար կարեւոր նշանակություն ունեն:
Ցանկացած արտակարգ իրավիճակում, մինչեւ որեւէ գործողության դիմելը, մի պահ կանգ առեք, սառնասրտորեն մտածեք կատարվածի մասին, գնահատեք իրավիճակը, ապա ծրագրեք ձեր հետագա գործողությունները՝ դրանք համապատասխանեցնելով առկա պայմաններին եւ հնարավորություններին:
Առաջին հերթին ուշադիրր զննեք դեպքի վայրը՝ դա կօգնի ձեզ գնահատելու իրավիճակը եւ հասկանալու, թե ինչ է պատահել: Փորձեք պարզել տվյալ դժբախտ պատահարի պատճառները: Փորձեք գտնել հետեւյալ հարցերի պատասխանները.
— Ի՞նչ է պատահել:
— Ի՞նչ վտանգ կա:
— Քանի՞ տուժած կա:
— Կարո՞ղ են դեպքի վայրում ներկա գտնվող մարդիկ օգտակար լինել:


Անվտանգության ապահովում տարբեր արտակարգ իրավիճակներում

Մոտենալով դեպքի վայրին՝ պետք է վստահ լինեք, որ այն անվտանգ է: Ուշադիր փնտրեք այն ամենն, ինչը կարող է վտանգավոր լինել ձեզ, տուժածի եւ ներկաների համար: Վտանգ են ներկայացնում ընկած հաղորդալարերը, փլուզման ենթակա շինությունները, երթեւեկող մեքենաները, հրդեհը, ծուխը, թունավոր նյութերը եւ գազերը, անբարենպաստ եղանակային պայմանները, արագ հոսող կամ խորը ջրերը եւ այլն:
Տարբեր պատահարների դեպքում անվտանգության ապահովումը տարբեր է լինում: Քննարկենք, թե ինչպես է պետք ապահովել անվտանգությունն ավելի հաճախ հանդիպող վտանգավոր իրավիճակներում:
Ավտովթար

Եթե մեքենայով եք, ապա կանգնեցրեք այն վթարից առնվազն 10 մետր հեռավորության վրա: Մեքենաների հետագա բախման վտանգը նվազեցնելու նպատակով վթարից որոշ հեռավորության վրա տեղադրեք նախազգուշացնող նշաններ կամ խնդրեք շրջապատող անձանց փակել կամ փոխել երթեւեկության ուղղությունը: Ավտովթարի ժամանակ կարող է պայթունավտանգ իրավիճակ ստեղծվել, պետք է առանց ժամանակ կորցնելու կողմնորոշվեք եւ տուժածներին շտապ տեղափոխեք դեպքի վայրից: Արգելեք ծխել կամ կրակ վառել դեպքի վայրում, քանի որ դրանք կարող են հրդեհի կամ պայթյունի պատճառ դառնալ:


Էլեկտրական հոսանքի հետ կապված դժբախտ պատահարներ

Մարդը կարող է հոսանքից հարված ստանալ՝ դիպչելով հոսանքի վնասված լարերին կամ անսարք էլեկտրասարքերին: Մինչեւ տուժածին մոտենալն անհրաժեշտ է անջատել հոսանքի աղբյուրը (հոսանքազրկեք էլեկտրասարքը, անջատեք հիմնական անջատիչը եւ այլն), իսկ եթե դա անհնար է, ապա կարող եք լարը կամ սարքը տուժածից հեռացնել որեւէ մեկուսիչ նյութից պատրաստված հարմարանքի օգնությամբ:
Բարձր լարման հոսանք: Եթե տեսնում եք կտրված, ընկած բարձր լարման հաղորդալարեր, ապա հեռացրեք շրջապատող մարդկանց ընկած հաղորդալարից առնվազն 6 մետր հեռավորության վրա, քանի որ բարձր լարման աղեղը կարող է ազդել մինչեւ այդ հեռավորությունը: Տուժածին կարող եք մոտենալ միայն այն դեպքում, երբ վստահ եք, որ վթարային ծառայությունները հոսանքազրկել են տվյալ հատվածը:
Եթե հաղորդալարն ընկած է մեքենայի վրա, ապա մեքենայում գտնվող անձանց խնդրեք դուրս չգալ, քանի որ նրանք մեքենայի անվադողերի շնորհիվ հուսալի մեկուսացված են: Մի՛ փորձեք մոտենալ կամ տուժածներին դուրս բերել մեքենայից: Մի՛ փորձեք հեռացնել հաղորդալարը, նույնիսկ մեկուսիչ նյութից պատրաստված հարմարանքի միջոցով, քանի որ առաձգականության պատճառով հոսանքալարը կարող է շպրտվել անցանկալի ուղղությամբ՝ առաջացնելով լրացուցիչ դժվարություններ:

Պատահարներ վտանգավոր նյութերից

Յուրաքանչյուր իրավիճակում դեպքի վայրի զննման ժամանակ ստուգեք վտանգավոր նյութերի առկայությունը: Ուշադրություն դարձրեք այդտեղ գոլորշու քուլաների, թափված հեղուկի կամ այլ նյութերի, շշերի ու գազի բալոնների եւ արտասովոր հոտերի վրա: Հնարավորության դեպքում հեռացրեք վտանգավոր նյութերը տուժածից, ինչպես նաեւ՝ շրջապատի հետաքրքրասերներից, հատկապես երեխաներից:
Վտանգավոր նյութեր տեղափոխող մեքենաների կամ բեռնարկղերի վրա փակցված են լինում նյութի թունավորության եւ վտանգավորության մասին տեղեկացնող վահանակներ: Նման մեքենաների վթարի դեպքում ահազանգեք եւ մանրամասն տեղեկացրեք վահանակի վրա գրված ցուցանշանների մասին:
Եթե ենթադրում եք, որ դեպքի վայրում առկա են թունավոր գոլորշիներ, ապա կանգնեք այնպես, որ քամին փչի ձեր կողմից: Եթե դեպքը տեղի է ունեցել շինությունում, եւ ենթադրում եք, որ այնտեղ կարող են լինել վտանգավոր գազեր, ապա խուսափեք ներս մտնելուց: Եթե ձեր այնտեղ մտնելը չափազանց անհրաժեշտ է, ապա հնարավորինս ապահովեք ձեր անվտանգությունը, որպեսզի ինքներդ էլ օգնության կարիք չունենաք՝ շտապ օդափոխեք տարածքը (օրինակ՝ բացեք դուռը կամ ավտոտնակի դարպասը) եւ փորձեք արագ դուրս բերել տուժածին դեպքի վայրից:


Հրդեհ

Հիշե՛ք, որ հրդեհի դեպքում անհրաժեշտ է անմիջապես ահազանգել հրշեջ ծառայություն: Հրդեհի ժամանակ վտանգավոր են եւ՛ բոցը, եւ՛ ծուխը, եւ՛ թունավոր գազերը:
Թե ենթադրում եք, որ շինությունում հրդեհ է, դուռը բացելուց առաջ ափով զգուշությամբ հպվեք դռանը եւ ստուգեք ջերմաստիճանը: Դուռը մի՛ բացեք, եթե այն տաք է: Անհրաժեշտության դեպքում դուռը բացելիս անմիջապես մի կողմ քաշվեք եւ շրջեք դեմքը, որպեսզի պաշտպանվեք ճնշման տակ դուրս եկող տաք օդի հարվածային ալիքից կամ բոցից: Եթե սենյակում ծուխ կա, ապա քթի եւ բերանի մոտ պահեք խոնավ գործվածք եւ աշխատեք հնարավորին չափ մոտ գտնվել հատակին, քանի որ տաք օդը եւ ծուխը թեթեւ են ու վեր են բարձրանում:


Ջրում տեղի ունեցող պատահարներ

Մի փորձեք ջրում տուժածին փրկել՝ վտանգի ենթարկելով ձեզ: Դուք կարող եք հանել տուժածին՝ ջրից նրան որեւէ իր նետելով կամ մեկնելով: Դա կարող է լինել ձող, կամ պարանին կապած փրկարար օղակ, պլաստիկ տարա եւ այլն:


Բռնության հետ կապված իրավիճակներ

Գտնվելով բռնության հետեւանքով ստեղծված արտակարգ իրավիճակում՝ պետք է գործեք այնպես, որ ապահովեք ձեր, տուժածի եւ մյուս անձանց անվտանգությունը: Մի՛ մոտեցեք, եթե դեպքի վայրը վտանգավոր է: Իսկ եթե այն անվտանգ է, ցուցաբերեք համապատասխան օգնություն, սակայն առանց անհրաժեշտության ձեռք մի՛ տվեք իրերին: Հետաքննության համար այդ իրերը կարեւոր նշանակություն ունեն:
Եթե դեպքի վայրում գտնվող անձը զինված է, մի՛ մոտեցեք նրան: Մնացեք հանգիստ, մի՛ վիճեք նրա հետ: Աշխատեք լսել, թե ինչ է ասում նա: Փորձեք հանգստացնել նրան: Մի՛ փորձեք ուժով խլել զենքը՝ դրանով կարող եք միայն վնաս հասցնել:
Եթե դուք չեք կարող ապահովել անվտանգությունը, մի՛ մտեք դեպքի վայր: Նման իրավիճակներում գործելը թողեք մասնագիտացված փրկարարներին, որոնք ունեն համապատասխան փորձ, գիտելիքներ, հմտություններ եւ սարքավորումներ՝ վտանգին դիմակայելու, այն վերացնելու եւ տուժածին փրկելու համար: Մինչեւ մասնագիտացված օգնության ժամանումը մնացեք անվտանգ հեռավորության վրա եւ մի՛ թողեք կողմնակի անձանց մոտենալ դեպքի վայրին: Եթե իրավիճակը փոխվի, եւ պայմանները դառնան անվտանգ, կարող եք գործել ըստ իրավիճակի:

Ահազանգում

Առաջին օգնություն ցուցաբերելու ժամանակ պետք է կարողանաք գնահատել իրավիճակը, ճիշտ կողմնորոշվել եւ անհրաժեշտության դեպքում անմիջապես ահազանգել:


Շտապ օգնության աշխատանքն ավելի արդյունավետ կլինի, եթե ահազանգման ժամանակ անհրաժեշտ եւ ստույգ տեղեկություններ հայտնեք տուժածի եւ պատահարի վերաբերյալ:
Ահազանգելու որոշումը կարող եք ընդունել ցանկացած պահի: Հնարավորության դեպքում խնդրեք ներկաներից որեւէ մեկին ահազանգել: Մի՜ թողեք տուժածին մենակ, մնացեք նրա կողքին եւ հսկեք նրա վիճակը: Ինքներդ գնացեք ահազանգելու միայն ծայրահեղ դեպքում, երբ ձեզանից բացի ոչ ոք չի կարող դա անել: Այդ դեպքում արագ գտեք մոտակա հեռախոսը, ահազանգեք եւ շտապ վերադարձեք տուժածի մոտ: Վերադառնալուն պես վերստուգեք նրա վիճակը եւ հարկ եղած դեպքում ցուցաբերեք անհրաժեշտ օգնություն:
Ահազանգելու ժամանակ սովորաբար հերթապահն ինքն է հարցեր տալիս: Պետք է նախապես իմանալ այն կարեւոր տեղեկությունները, որոնք պետք է հաղորդել շտապօգնության հերթապահին:

Այդ տեղեկություններն են.

— Դեպքի վայրի հասցեն (շենքի համարը, հարկը եւ բնակարանը) կամ, եթե դեպքը տեղի է ունեցել փողոցում, ապա մոտակա խաչվող փողոցները կամ նշանավոր եւ աչքի ընկնող շինությունները:
— Հեռախոսի համարը, որից հաղորդվում է ահազանգը:
— Ինչ է պատահել:
— Զանգահարողի անունը, ազգանունը:
— Տուժածների քանակը:
— Տուժածների վիճակը:
— Ցուցաբերված առաջին օգնությունը:

Մի՜ անջատեք հեռախոսն առանց հերթապահին զգուշացնելու: Հնարավոր է, որ շտապ օգնության հերթապահը թելադրի տուժածին օգնություն ցուցաբերելու ձեր հետագա քայլերը` մինչեւ մասնագիտական օգնության խմբի ժամանումը:
Եթե որեւէ մեկին խնդրում եք ահազանգել, ապա խնդրեք, որ ահազանգելուց հետո վերադառնա եւ ձեզ տեղյակ պահի շտապօգնության հերթապահի հետ ունեցած խոսակցության մասին:
Եթե մենակ եք եւ չեք կարող հեռանալ տուժածի մոտից, ապա բարձրաձայն օգնություն կանչեք:
Երբեմն դժվար է կողմնորոշվել` կարիք կա, արդյոք, ահազանգելու շտապօգնություն, թե` ոչ: Օրինակ` երբ տուժածն անհարմար է զգում ստեղծված իրավիճակում եւ ինքն է խնդրում չահազանգել: Մեկ այլ դեպքում դժվար է կողմնորոշվել` արդյոք տուժածի վիճակն այնքան ծանր է, որ անհրաժեշտ է մասնագիտական օգնություն: Հետագա գլուխներում դուք կծանոթանաք, թե որ դեպքերում է պետք ահազանգել շտապօգնություն:
Կան հատուկ իրավիճակներ, երբ անհրաժեշտ է զանգահարել հատուկ վթարային ծառայություններ. դրանք են

— հրշեջ-փրկարար ծառայություն 1-01, 1-12
— ոստիկանություն 1-02.
— շտապօգնություն 1-03.
— գազի վթարային ծառայություն 1-04

Նախօրոք իմացեք նաեւ ձեր տարածաշրջանում գտնվող փրկարար ծառայությունների հեռախոսահամարները: Գրառեք բոլոր թվարկված մասնագիտական ծառայությունների համարները եւ պահեք որեւէ երեւացող տեղում, օրինակ` հեռախոսի կողքին: Եթե տանը կան երեխաներ, ապա ցանկալի է սովորեցնել նրանց, թե տարբեր իրավիճակներում ուր եւ ինչպես է պետք ահազանգել:

Զննում

Յուրաքանչյուր արտակարգ իրավիճակում տուժածին արդյունավետ օգնություն ցուցաբերելու համար անհրաժեշտ է պարզել, թե նա ինչ վնասվածքներ ունի եւ ինչ վիճակում է, այսինքն՝ անհրաժեշտ է կատարել տուժածի զննում: Այս համարում մենք կքննարկենք անգիտակից տուժածի զննումը եւ նրան օգնության ցուցաբերման քայլերը:
Տուժածին զննելիս առաջին հերթին պետք է ստուգել կենսական կարեւոր համակարգերի գործունեությունը: Այս զննումն անվանում ենք առաջնային, որի ժամանակ պարզվում են կյանքին անմիջական վտանգ սպառնացող իրավիճակները:


Մարդու մարմնի կենսագործունեության համար անհրաժեշտ է թթվածին: Թթվածնի անհրաժեշտ քանակի ապահովումն իրականացվում է նյարդային, շնչառական եւ սրտանոթային համակարգերի համատեղ գործունեության շնորհիվ: Եթե այս համակարգերի գործունեությունը լրջորեն խանգարվի, թթվածնի մատակարարումը կտրուկ կնվազի, իսկ դա կարճ ժամանակում կարող է հանգեցնել մահվան: Ելնելով սրանից՝ այս համակարգերն անվանում են կենսական կարեւոր:
Տուժածին զննելիս առաջին հերթին պետք է ստուգել կենսական կարեւոր համակարգերի գործունեությունը, այսինքն՝ գիտակցությունը, շնչուղիների անցանելիությունը եւ շնչառությունը, անոթազարկը եւ ուժեղ արյունահոսության առկայությունը:
Նախ անհրաժեշտ է հնարավորին չափ շուտ հայտնաբերել եւ դադարեցնել ուժեղ արյունահոսությունը: Ուժեղ արյունահոսության առկայությունը պարզելու համար ուշադիր զննեք տուժածին ոտքից գլուխ: Սովորաբար այն ակնհայտորեն երեւում է շիթով բխող արյան, գոյացած արյան լճակի տեսքով:
Այնուհետեւ ստուգեք տուժածի գիտակցությունը: Այդ նպատակով զգուշորեն բռնեք տուժածի ձեռքը, ցնցեք նրա ուսը: Խոսեք նրա հետ, տվեք պարզ հարցեր եւ հրահանգներ. «Դու ինձ լսո՞ւմ ես, եթե լսում ես, աչքերդ բացիր, ձեռքս սեղմիր, որեւէ նշան տուր»:
Եթե տուժածը ոչ մի կերպ չի արձագանքում, նշանակում է` նա գիտակցություն չունի:
Անգիտակից վիճակում տուժածի մկանները, այդ թվում նաեւ լեզուն, թուլանում են: Եթե տուժածը պառկած է մեջքի վրա, նրա լեզուն հետ է գնում դեպի ըմպան՝ փակելով շնչուղիները: Ժողովրդի մեջ ընդունված է այն կարծիքը, որ գիտակցությունը կորցրած տուժածի լեզուն կուլ է գնում: Եվ մարդիկ փորձում են տարբեր կերպ բացել տուժածի բերանը, լեզուն բռնել՝ վնասելով տուժածին: Մի՛ արեք նման բան: Կարելի ավելի հեշտ ու անվնաս օգնություն ցույց տալ:
Շնչուղիների բացում կատարելու համար ձեր մի ձեռքը դրեք տուժածի ճակատին, իսկ մյուս ձեռքով բռնելով կզակից՝ գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք, կզակը բարձրացրեք: Այս գործողության շնորհիվ լեզուն ազատում է շնչուղիների մուտքը: Բութ մատը տեղադրեք ստորին շրթունքից ներքեւ եւ զգուշորեն բացեք տուժածի բերանը: Անհրաժեշտության դեպքում անձեռոցիկով կամ թաշկինակով մաքրեք տուժածի բերանում կուտակված լորձը, հեղուկները եւ այլն:
Անչափահասների դեպքում գլուխը պետք է ավելի քիչ հետ տանել, իսկ ծծկերների մոտ բարձրացնել միայն կզակը:
Շնչուղիները բացելուց հետո, առանց գլխի դիրքը փոխելու ստուգեք տուժածի շնչառությունը: Մոտեցրեք ձեր ականջը տուժածի բերանին, հայացքն ուղղեք նրա կրծքավանդակին եւ որովայնին: Փորձեք տեսնել, լսել եւ այտով զգալ շնչառությունը 5-10 վայրկյանի ընթացքում:
Տուժածի զննման մյուս քայլն անոթազարկի ստուգումն է: Անգիտակից տուժածի անոթազարկը նպատակահարմար է շոշափել քնային զարկերակի վրա: Անոթազարկը ստուգելու համար 2 կամ 3 մատները (բացի բութ մատից) պարանոցի ամենաբարձր կետից սահեցրեք կողք՝ պարանոցի կողմնային մասում գտնվող ակոսի մեջ:
Եթե մի կողմից անհնար է շոշափել անոթազարկը, փորձեք դա անել մյուս կողմից: Հիշե’ք, չի կարելի սեղմել 2 քնային զարկերակները միաժամանակ:
Ծծկեր երեխաների անոթազարկը ստուգում են գաղտունի վրա կամ բազկի միջին մասում, ներսի կողմից:

Եթե մարդ կորցրել է գիտակցությունը…

Գիտակցության կորուստը մարդու կյանքին սպառնացող վիճակ է: Դրա պատճառ կարող են լինել բազմաթիվ վնասվածքներ եւ հիվանդություններ, ինչպես օրինակ՝ սրտի աշխատանքի խանգարումները, գլխուղեղի վնասվածքները, հանկարծահաս հիվանդագին վիճակները:
Բացի այն, որ անգիտակից տուժածի բոլոր մկանները թուլանում են, եւ եթե նա մեջքի վրա է պառկած, լեզուն կարող է ետ գնալ ու փակել շնչուղիերը, նրա մոտ բացակայում են նաեւ կլլման ու հազի ռեֆլեքսները: Դրա հետեւանքով փսխման զանգվածները, արյունը կամ այլ հեղուկներ կարող են խցանել շնչուղիները, ինչը շնչառությունը դադարելու պատճառ կարող է լինել:
Գիտակցություն չունեցող, բայց շնչող տուժածին պետք է կողքի ապահովության դիրքի բերել: Պարզելով, որ մարդը չունի գիտակցություն, բայց շնչում է, առանց ժամանակ կորցնելու նրան շրջեք կողքի ապահովության դիրքի: Այն հնարավորություն է տալիս ապահովել շնչուղիների անցանելիությունը եւ բերանի խոռոչի պարունակության արտահոսքը: Այդ դիրքի բերելու համար տեղավորվեք տուժածի մարմնին մոտ, ձեր կողմի ձեռքը բացեք նրա մարմնի նկատմամբ մոտավորապես ուղիղ անկյան տակ եւ բռնելով նրա՝ ձեզնից հեռու կողմի ուսից ու կոնքից՝ տուժածին համաչափ շրջեք դեպի ձեզ՝ կողքի: Վերեւում հայտնված ոտքը ծալեք եւ դրեք մյուս ոտքին:
Տուժածի շնչուղիների անցանելիության ապահովման նպատակով՝ բռնեք նրա ճակատից եւ կզակից, հետո գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք՝ միաժամանակ դեմքը շրջելով դեպի ներքեւ, եւ բացեք նրա բերանը: Շրջելուց հետո տուժածը պետք է հենված լինի ծալված ոտքի եւ ուսի վրա: Տարբերություն չկա, թե որ կողմի վրա դուք կշրջեք տուժածին: Սակայն, եթե տուժածը հղի կին է, ապա նրան պետք է շրջել ձախ կողմի վրա:
Տուժածի շնչուղիների անցանելիությունն ապահովելու համար գլուխը զգուշությամբ հետ տարեք՝ միաժամանակ դեմքը շրջելով դեպի ներքեւ: Բացեք նրա բերանը:
Կողքի ապահովության դիրքի բերելիս զգույշ եղեք, հատուկ ուշադրություն դարձրեք գլխին եւ պարանոցին: Հնարավորության դեպքում տուժածին շրջեք առնվազն 2 հոգով, որոնցից մեկը պետք է պահի գլուխը:
Կողքի ապահովության դիրքի բերելուց հետո՝ անհրաժեշտ է պահպանել տուժածի մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը, որի համար կարելի է նրա վրա ծածկոց գցել։
Գիտակցության բացակայությունը լուրջ իրավիճակ է, եւ յուրաքանչյուր դեպքում պետք է ահազանգել շտապ օգնություն: Մինչեւ մասնագիտական օգնության ժամանումը վերահսկեք տուժածի վիճակը՝ պարբերաբար ստուգելով նրա անոթազարկը, շնչառությունը եւ գիտակցությունը:
Ինչպես արդեն ասվեց, անգիտակից տուժածի մոտ բացակայում են կլլման եւ հազի ռեֆլեքսները, այդ իսկ պատճառով չի կարելի անգիտակից տուժածին խմեցնել, կերակրել կամ նրա մոտ փսխում առաջացնել:
Անոթազարկը ստուգելով՝ դուք կարող եք գաղափար կազմել սրտի աշխատանքի մասին: Փորձեք հաշվել անոթազարկի հաճախականությունը: Նորմալ վիճակում անոթազարկի հաճախությունը րոպեում հետեւյալն է՝

Չափահաս՝ 60-85 զարկ
Անչափահաս՝ 80-110 զարկ
Ծծկեր՝ 120-140 զարկ

Շնչառությունը ստուգելու համար ձեռքը դրեք տուժածի որովայնին եւ հաշվեք շնչառական շարժումները: Նորմալ վիճակում անոթազարկի հաճախականությունը րոպեում հետեւյալն է՝

Չափահաս՝ 14-18 շնչառական շարժում
Անչափահաս՝ 20-25 շնչառական շարժում
Ծծկեր՝ 40-60 շնչառական շարժում

Շնչառության եւ սրտի աշխատանքի՝ նորմայից շեղումները խոսում են տուժածի վիճակի փոփոխության մասին: Եթե ժամանակի ընթացքում դրանք դանդաղում են կամ արագանում, դառնում անկանոն, ապա տուժածը կարճ ժամանակում կարող է ունենալ սրտի կամ շնչառության կանգ, եւ ընդհակառակը՝ վիճակը կարող է բարելավվել, անգամ գիտակցությունը վերականգնվել: Ուստի դրան պե՛տք է ուշադրություն դարձնել:
Վերահսկման տվյալները գրանցեք եւ առաջնային ու երկրորդային զննման տեղեկությունները հանձնեք ժամանող շտապ օգնության անձնակազմին:
Առաջնային զննում կատարելուց եւ անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան անհապաղ օգնություն ցուցաբերելուց հետո պետք է կատարել երկրորդային զննում՝ հայտնաբերելու համար տուժածի կյանքին անմիջական չսպառնացող վնասվածքները եւ վիճակները: Երկրորդային զննման քայլերն ավելի մանրամասն կքննարկենք հաջորդ համարներում:
Այսպիսով, անգիտակից տուժածին օգնելու համար պետք է նրան շրջել կողքի դիրքի եւ անընդհատ վերահսկել նրա վիճակը, մինչեւ շտապ օգնության ժամանումը:

քաղաքագիտություն

Իմ մասին

1.Որն է իմ առաքելությունը

արդարացնել ծնողներիս սպասումերը

2.Ինչ եմ շատ սիրում

արագություն

3.Ինչ չեմ սիրում

քննադատելը

4.Ինչն է ինձ ուրախացնում

Մարդկանց ժպիտը

5.Ինչն է ինձ տխրեցնում

ոչմիբանը

6.Ինչն է ինձ վախեցնում

Բարձրությունը,

7. Ինչի եմ ինձ նմանեցնում

Գայլի

Ռուսերեն

Национальные жилища народов мира

Вигвам / Северная Америка

Это шалаш на каркасе, а покрывается он циновкой, корой или ветками и чаще всего имеет куполообразную форму. Чаще всего он небольшой, но в самых больших могли проживать 25—30 человек. Сейчас вигвамы в основном используются как обрядовые помещения.

Иглу / эскимосы

Еще одно узнаваемое изображение — ледяные дома эскимосов, которые называются иглу. Живут эскимосы на территории от Гренландии до Аляски и восточного края Чукотки. Строят иглу из уплотненных ветром снежных или ледяных блоков, высота сооружения — 3–4 м.

Вход может быть устроен в полу, к входу прорывается коридор — так делают, если снег глубокий. Если же снег неглубокий, вход устраивают в стене, а к ней пристраивают дополнительный коридор снаружи из блоков.

Когда вход расположен ниже уровня пола, легче происходит обмен между потоками углекислого газа и кислорода, при этом теплый воздух не покидает помещения. Свет проникает либо прямо сквозь стены, либо через окна из тюленьих кишок и льда. Внутри помещение обычно застилается шкурами.

Шатер / Сахара

Здесь можно заметить множество укрепляющих палок внутри. Шатер африканских бедуинов, который также иногда называют фелидж, — это, по сути, покрывало из верблюжьей или козьей шерсти, раскинутое поверх шестов. По количеству этих шестов определяют богатство бедуина, максимальное число таких подпорок — 18.

С помощью полога его делят на две части, одну отводят женщинам, вторую занимают мужчины. Внутри шатер устилают циновками. Несмотря на кажущуюся простоту конструкции, на ее сборку уходит два-три часа. Днем шатер полностью открыт: покрывала поднимают наверх, ночью импровизированный дом закрыт, у него нет ни одного просвета — только так можно защититься от холода и ветров, которые приходят в пустыню с наступлением темноты.

Минка / Япония

Еще одно жилье-трансформер — традиционная японская минка. Такой дом был жильем крестьян, ремесленников и торговцев, сейчас подобные хижины, как правило, встречаются в сельской местности.

В разных районах у минки свои особенности, но есть и общие правила, в частности использование прямоугольной рамочной конструкции из несущих столбов и перекладин. При строительстве таких домов используют дешевые и доступные материалы, они часто сделаны из дерева, бамбука, травы, соломы и глины.

Вместо стен — подвижные панели из картона, они позволяют «играть» с планировками.

Пол земляной, с деревянным настилом, на нем же спят и едят.

Пальясо / Испания

Это уже более основательное сооружение. Испанские дома пальясо делают из камня, их высота — 4–5 м, диаметр — от 10 до 20 м. Сам дом круглый или овальный, крыша — коническая, сделана из деревянного каркаса, обшитого соломой.

Окон может не быть вообще или же сделано одно, чисто символическое.

Такой вид жилья особенно популярен в округе Сьерра-де-лос-Анкарес. В качестве постоянных мест для проживания пальясо использовались до 1970-х годов.

Сакля / Кавказ

Еще один каменный дом — сакля, такие сооружения используют жители Кавказа. Самые первые сакли были однокомнатными и без окон, пол был земляной, посреди помещения — очаг, дым выходил через крышу.

Сейчас сакли устроены более комфортно. Часто такие дома примыкают вплотную один к другому в виде террас, это как раз связано с особенностями горной местности.

Крыша нижестоящего здания становится полом или двором вышестоящего.

Нередко сакли делают многоэтажными: оно могли представлять собой целые крепости с многочисленными бойницами.

Изба/Россия

Эти дома собираются из бревен — это то, что называется срубом. Изначально изба была частично подземной: часть сруба находилась под землей, часть — над.

Срубы можно было разбирать и собирать повторно на другом месте.

Внутри обязательно выкладывается печь. Привычная нам труба на крыше появилась не сразу: сначала дома топились «по-черному», дым из них стали выводить позже.

Հոգեբանություն

Հատուկ մանկավարժությունը որպես գիտություն: Կապը այլ գիտությունների հետ, հիմնական խնդիրները: Պատմական ակնարկ: Բնագավառները:

Հատուկ մանկավարժությունը գիտություն է մտավոր և ֆիզիկական զարգացման խնդիրներ ունեցող երեխաների հոգեֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների, նրանց կրթության և դաստիարակության օրինաչափությունների և մեթոդների մասին:

Հատուկ մանկավարժության օբյեկտը երեխան է, որն ունի հոգեֆիզիկական զարգացման ֆունկցիոնալ հապաղում, որը դժվարեցնում է համապատասխան սոցիալիզացմանն ու հարմարեցմանը:

Հատուկ մանկավարժության առարկան զարգացման տարբեր խնդիրներ ունեցող երեխայի ուսուցումն ու  դաստիարակությունն է:

Հատուկ մանկավարժությունը սերտորեն կապված է մանկավարժության,  հոգեբանության, բժշկության, կենսաբանության, տեխնիկական և հասարակական գիտությունների հետ:: Այն հոգեբանամանկավարժական և բժշկական գիտությունների զուգակցում է : Այն մանկավարժական գիտություն է , հենվում է ընդհանուր մանկավարժության վրա, սակայն իր հերթին նպաստում է նրա զարգացմանը: Հատուկ մանկավարժությունը օգտագործելով այլ գիտությունների նվաճումները` կատարելագործում է տարբեր խնդիրներ ունեցող երեխաների ուսուցման համակարգը: Հատուկ մանկավարժությունը զբաղվում է մտավոր և ֆիզիկական խնդիրներ ունեցող երեխաների շտկման ուղիների,  նրանց աշխատանքի նախապատրաստական խնդիրներով:

Հատուկ մանկավարժության հիմնական նպատակն է երեխայի անհատական զարգացման խնդիրների բացահայտումն ու հաղթահարումը , հոգեկան գործունեության, վարքի ֆունկցիոնալ խանգարումների շտկումը:

Հատուկ մանկավարժության հիմնական խնդիրներն են.

  1. Ուսումնասիրել խնդրով երեխաների մտավոր և ֆիզիկական զարգացման օրինաչափությունները:
  2. Բացահայտել խնդրի բնույթը, շտկման և փոխհատուցման հնարավորությունները և ուղիները:
  3. Մշակել խնդրով երեխաների ուսուցման և դաստիարակության մանկավարժական սկզբունքները:
  4. Մշակել խնդրով երեխաների դաստիարակության նպատակները , բովանդակությունը, մեթոդները և ձևերը:
  5. Ուսումնասիրել երեխաների գործունեությունը սոցիալական միջավայրում:
  6. Մշակել հատուկ ուսուցման սկզբունքները:
  7. Ուսումնասիրել և ընդհանրացնել հատուկ ուսուցման առաջավոր փորձը:
  8. Մշակել աշխատանքային և մասնագիտական պատրաստության համակարգը, որն անհրաժեշտ է նրանց սոցիալական հարմարեցման և ներառման  համար:

Հատուկ մանկավարժությունը ունի իր բնագավառները.

  • Օլիգոֆրենոմանկավարժություն
  • Սուրդոմանկավարժություն
  • Տիֆլոմանկավարժություն
  • Լոգոպեդիա

Հատուկ մանակավարժությունը և նրա առանձին բնագավառները ունեն իրենց զարգացման պատմությունը: Դարեր շարունակ հասարակության վերաբերմունքը խնդրով երեխաների նկատմամաբ եղել է բացասական: Երկար ժամանակ նրանց համարում էին ոչ գործունակ, չէին համարվում հասարակության լիարժեք անդամներ: 16րդ դարում իրավիճակը միանգամայն փոխվում է . սկսվում է խնդրով երեխաների ուսուցումը, բացվում են հատուկ դպրոցներ: 1770 թ- ին բացվեց  խուլերի դպրոց Փարիզում, 1827 թ-ին Փարիզում բացվեց կույրերի դպրոց, սակավամիտների դպրոց բացվեց Անգլիայում 1846 թ ին: Մշակվեցին խնդրով երեխաների դասակարգման չափանիշներ, հաստատվեցին հատուկ դպրոցների ուսումնական պլաններ, կանոնադրություններ:

Հատուկ մանկավարժության զարգացման աստիճանը սերտորեն կապված է տվյալ երկրի սոցիալ- քաղաքական , տնտեսական հնարավորությունների, գիտատեխնիկական առաջընթացի մակարդակի զարգացման հետ: Հատուկ ուսուցման զարգացման մակարդակով կարելի է բնութագրել տվյալ ազգի մշակույթի զարգացման վիճակը: Հատուկ մանկավարժությունը զարգացող երիտասարդ գիտություն է: Մեծ հետազոտական աշխատանքներ են կատարվում , հաճախակի են սուր,գիտական բանավեճերը. առաջ են քաշվում նոր տեսություներ` ժխտելով հինը:

Հատուկ մանկավարժությունը աստիճանաբար ընդլայնում է իր հետազոտությունների բնագավառները և այդ հետազոտությունների ուսումնասիրությունների շնորհիվ` ստեղծվում են նոր տիպի դպրոցներ:

Հատուկ մանկավարժության հիմանական հասկացություններն են << հատուկ ուսուցում>>,<< հատուկ կրթություն>>, << Սահմանափակ կարողություններ ունեցող անձ>>, << Հատուկ կարիք>>, << Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող>>, << Շտկում>>, << Փոխհատուցում>>:

Ռուսերեն

Хочу рассказать о себе

Привет мой дорогой читатель․Меня зовут Флора. И мне 16 лет. Я родился и вырос в Ереване․ Расскажу немного о своем дне և мои увлечения․ Мой день начинается в шесть утра, так как у меня много свободного времени, в основном смотрю интересные фильмы в интернете, но больше времени трачу на стрельбу из лука․ Я с детства интересовался стрельбой из лука, но уже год занимаюсь стрельбой из лука․ Я изучаю итальянский, потому что хочу путешествовать по Италии․ Позвольте мне немного рассказать о моем характере․ Я больше слушаю, чем говорю, поэтому друзья думают, что я могу быть хорошим психологом․ Я в основном стараюсь слушать людей, чтобы понять, могу ли я помочь․ Я очень активен в дружелюбной среде, люблю делиться с ними своей радостью․ Мне не нравится, когда меня пытаются вести․ Не люблю вмешиваться в жизнь людей, не люблю, когда они сплетничают․

Անգլերեն

Napoleon Bonaparte

Napoleon Bonaparte  born Napoleone di Buonaparte  byname “Le Corse” (The Corsican) or “Le Petit Caporal” (The Little Corporal), was a French statesman and military leader who became notorious as an artillery commander during the French Revolution. He led many successful campaigns during the French Revolutionary Wars and was Emperor of the French as Napoleon I from 1804 until 1814 and again briefly in 1815 during the Hundred Days. Napoleon dominated European and global affairs for more than a decade while leading France against a series of coalitions during the Napoleonic Wars. He won many of these wars and a vast majority of his battles, building a large empire that ruled over much of continental Europe before its final collapse in 1815. He is regarded as one of the greatest military commanders in history, and his wars and campaigns are studied at military schools worldwide. Napoleon’s political and cultural legacy has made him one of the most celebrated and controversial leaders in human history.

Corsican by birth, Napoleon was born into a relatively modest family of Italian origin a few months after the island was annexed by the Kingdom of France. He was serving as an artillery officer in the French Royal Army when the French Revolution erupted in 1789. He rapidly rose through the ranks of the military, seizing the new opportunities presented by the Revolution and becoming a general at age 24. The French Directory eventually gave him command of the Army of Italy after he suppressed the 13 Vendémiaire revolt against the government by royalist insurgents. At age 26, he began his first military campaign against the Austrians and the Italian monarchs aligned with the Habsburgs—winning virtually every battle, conquering the Italian Peninsula in a year while establishing “sister republics” with local support, and becoming a war hero in France.

In 1798, he led a military expedition to Egypt that served as a springboard to political power. He orchestrated a coup in November 1799 and became First Consul of the Republic. After the Peace of Amiens in 1802, Napoleon turned his attention to France’s colonies. He sold the Louisiana Territory to the United States, and he attempted to restore slavery to the French Caribbean colonies. However, while he was successful in restoring slavery in the eastern Caribbean, Napoleon failed in his attempts to subdue Saint-Domingue, and the colony that France once proudly boasted of as the “Pearl of the Antilles” became independent as Haiti in 1804. Napoleon’s ambition and public approval inspired him to go further, and he became the first Emperor of the French in 1804. Intractable differences with the British meant that the French were facing a Third Coalition by 1805. Napoleon shattered this coalition with decisive victories in the Ulm Campaign and a historic triumph over the Russian Empire and Austrian Empire at the Battle of Austerlitz which led to the dissolution of the Holy Roman Empire.

Napoleon formed the Franco-Persian alliance and wanted to re-establish the Franco-Indian alliances with the Muslim Indian emperor Tipu Sultan by providing a French-trained army during the Anglo-Mysore Wars, with the continuous aim of having an eventual open way to attack the British in India. In 1806, the Fourth Coalition took up arms against him because Prussia became worried about French continental expansion. Napoleon quickly defeated Prussia at the battles of Jena and Auerstedt, then marched his Grande Armée deep into Eastern Europe and annihilated the Russians in June 1807 at the Battle of Friedland. France then forced the defeated nations of the Fourth Coalition to sign the Treaties of Tilsit in July 1807, bringing an uneasy peace to the continent. Tilsit signified the high-water mark of the French Empire. In 1809, the Austrians and the British challenged the French again during the War of the Fifth Coalition, but Napoleon solidified his grip over Europe after triumphing at the Battle of Wagram in July.

Napoleon then occupied the Iberian Peninsula, hoping to extend the Continental System and choke off British trade with the European mainland, and declared his brother Joseph Bonaparte the King of Spain in 1808. The Spanish and the Portuguese revolted with British support. The Peninsular War lasted six years, featured extensive guerrilla warfare, and ended in victory for the Allies in 1814. The Continental System caused recurring diplomatic conflicts between France and its client states, especially Russia. The Russians were unwilling to bear the economic consequences of reduced trade and routinely violated the Continental System, enticing Napoleon into another war. The French launched a major invasion of Russia in the summer of 1812. The campaign destroyed Russian cities, but did not yield the decisive victory Napoleon wanted. It resulted in the collapse of the Grande Armée and inspired a renewed push against Napoleon by his enemies.

In 1813, Prussia and Austria joined Russian forces in the War of the Sixth Coalition against France. A lengthy military campaign culminated in a large Allied army defeating Napoleon at the Battle of Leipzig in October 1813, but his tactical victory at the minor Battle of Hanau allowed retreat onto French soil. The Allies then invaded France and captured Paris in the spring of 1814, forcing Napoleon to abdicate in April. He was exiled to the island of Elba off the coast of Tuscany, and the Bourbon dynasty was restored to power. Napoleon escaped from Elba in February 1815 and took control of France once again. The Allies responded by forming a Seventh Coalition which defeated him at the Battle of Waterloo in June. The British exiled him to the remote island of Saint Helena in the South Atlantic, where he died six years later at the age of 51.

Napoleon’s influence on the modern world brought liberal reforms to the numerous territories that he conquered and controlled, such as the Low Countries, Switzerland, and large parts of modern Italy and Germany. He implemented fundamental liberal policies in France and throughout Western Europe. His Napoleonic Code has influenced the legal systems of more than 70 nations around the world. British historian Andrew Roberts states: “The ideas that underpin our modern world—meritocracy, equality before the law, property rights, religious toleration, modern secular education, sound finances, and so on—were championed, consolidated, codified and geographically extended by Napoleon. To them he added a rational and efficient local administration, an end to rural banditry, the encouragement of science and the arts, the abolition of feudalism and the greatest codification of laws since the fall of the Roman Empire”.

The paternal ancestors of Napoleon, the Buonapartes, descended from a minor Tuscan noble family that emigrated to Corsica in the 16th century; while his maternal ancestors, the Ramolinos, descended from a minor Genoese noble family.”I am more of an Italian, or Tuscan, than a Corsican” Napoleon was to say and many descendants of the Italian colonists in Corsica considered themselves as such, but nothing in fact connected them to the villages they considered the “homeland”, the land their ancestors had left to take up residence in Corsican cities. They may have presented themselves as continental out of a desire for honor and distinction, but this does not prove they really were as foreign as they themselves often imagined. We might say that they grew all the more attached to their Italian origins as they moved further and further away from them, becoming ever more deeply integrated into Corsican society through marriages. This was as true of the Buonapartes as of anyone else related to the Genoese and Tuscan nobilities by virtue of titles that were, to tell the truth, suspect. The Buonapartes were also the relatives, by marriage and by birth, of the Pietrasentas, Costas, Paraviccinis, and Bonellis, all Corsican families of the interior. His parents Carlo Maria di Buonaparte and Maria Letizia Ramolino maintained an ancestral home called “Casa Buonaparte” in Ajaccio. Napoleon was born there on 15 August 1769, their fourth child and third son. A boy and girl were born first but died in infancy. He had an elder brother, Joseph, and younger siblings Lucien, Elisa, Louis, Pauline, Caroline, and Jérôme. Napoleon was baptised as a Catholic. In his youth, his name was also spelled as NabulioneNabulioNapolionne, and Napulione.

Napoleon was born the same year the Republic of Genoa ceded Corsica to France.The state sold sovereign rights a year before his birth in 1768, and the island was conquered by France during the year of his birth and formally incorporated as a province in 1770, after 500 years under Genoese rule and 14 years of independence. Napoleon’s parents fought against the French to maintain independence even when Maria was pregnant with him. But his father was an attorney who went on to be named Corsica’s representative to the court of Louis XVI in 1777.

The dominant influence of Napoleon’s childhood was his mother, whose firm discipline restrained a rambunctious child. Later in life Napoleon stated, “The future destiny of the child is always the work of the mother.”  Napoleon’s maternal grandmother had married into the Swiss Fesch family in her second marriage, and Napoleon’s uncle, the cardinal Joseph Fesch, would fulfill a role as protector of the Bonaparte family for some years. Napoleon’s noble, moderately affluent background afforded him greater opportunities to study than were available to a typical Corsican of the time.

When he turned 9 years old,  he moved to the French mainland and enrolled at a religious school in Autun in January 1779. In May, he transferred with a scholarship to a military academy at Brienne-le-Château. In his youth he was an outspoken Corsican nationalist and supported the state’s independence from France. Like many Corsicans, Napoleon spoke and read Corsican (as his mother tongue) and Italian (as the official language of Corsica). He began learning French in school at around age 10. Although he became fluent in French, he spoke with a distinctive Corsican accent and never learned how to spell French correctly. He was, however, not an isolated case, as it was estimated in 1790 that fewer than 3 million people, out of France’s population of 28 million, were able to speak standard French, and those who could write it were even fewer.

Napoleon was routinely bullied by his peers for his accent, birthplace, short stature, mannerisms and inability to speak French quickly. Bonaparte became reserved and melancholy applying himself to reading. An examiner observed that Napoleon “has always been distinguished for his application in mathematics. He is fairly well acquainted with history and geography … This boy would make an excellent sailor”. In early adulthood, he briefly intended to become a writer; he authored a history of Corsica and a romantic novella.

On completion of his studies at Brienne in 1784, Napoleon was admitted to the École Militaire in Paris. He trained to become an artillery officer and, when his father’s death reduced his income, was forced to complete the two-year course in one year. He was the first Corsican to graduate from the École Militaire. He was examined by the famed scientist Pierre-Simon Laplace.

Իտալերեն

Paolo Giordano

 

Paolo Giordano (Torino, 19 dicembre 1982) è uno scrittore e fisico italiano.

Nel 2008 ha vinto il premio Strega con il suo primo romanzo La solitudine dei numeri primi.

Paolo Giordano vive a Roma. Il padre Bruno è un ginecologo, la madre Iside è un’insegnante d’inglese; ha una sorella maggiore, Cecilia, di tre anni più grande.

Nel 2001 si è diplomato con 100/100 al liceo scientifico statale “Gino Segré” di Torino; e dopo aver conseguito con lode, nell’anno accademico 2005-2006, la laurea specialistica in fisica delle interazioni fondamentali presso l’Università degli studi di Torino, con una tesi premiata fra le migliori, ha vinto una borsa di studio per frequentare il corso di dottorato di ricerca in fisica delle particelle, presso la Scuola di dottorato in Scienza e alta tecnologia del medesimo ateneo. In un progetto co-finanziato dall’Istituto nazionale di fisica nucleare, ha studiato le proprietà del quark bottom, in particolare il decadimento inclusivo del mesone B nel canale semileptonico e radiativo. Ha conseguito il dottorato di ricerca in fisica teorica nel 2010.

È autore del romanzo La solitudine dei numeri primi, edito da Arnoldo Mondadori Editore nel gennaio del 2008, che vince nello stesso anno il premio Campiello Opera Prima, il premio Fiesole Narrativa Under 40, il Premio Strega e il Premio letterario Merck Serono; a 26 anni è il più giovane scrittore ad aver vinto lo Strega. Secondo TuttolibriLa solitudine dei numeri primi è il libro più venduto in Italia nel 2008, con più di un milione di copie acquistate.

È un libro “stimolante e inquietante che fa riflettere sul disagio di settori del mondo giovanile, simbolicamente rappresentato dai numeri primi, cioè come i protagonisti, strettamente uniti eppure invincibilmente divisi”. Secondo l’autore, Mattia e Alice, i protagonisti del romanzo, “estremamente rappresentativi di un certo mondo giovanile della borghesia, della borghesia opulenta, che garantisce agiatezza ai propri figli lasciandoli nella più assoluta solitudine spesso abbandonati a se stessi”, sono due numeri primi gemelli, cioè separati da un unico numero pari che non permette loro di scontrarsi, nonostante siano così vicini. Tale idea di fondo de La solitudine dei numeri primi è nata durante la fase di scrittura (durata nove mesi); Giordano, infatti, non era a conoscenza dell’esistenza di questo tipo particolare di numeri primi, ma li ha scoperti consultando Wikipedia.

Il titolo del romanzo fu scelto da Antonio Franchini, editor Mondadori, nell’ottobre del 2007; Giordano lo aveva intitolato in origine Dentro e fuori dall’acqua, che rimane come titolo del quinto capitolo. Per la copertina, è stato usato l’autoscatto di una ventenne olandese di nome Mirjan, pubblicato su deviantART il 14 ottobre 2007; Giordano stesso pone la particolare copertina, che mostra un viso volutamente ambiguo, fra le concause del successo dell’opera, indicando come molte persone, alle presentazioni del libro, abbiano dichiarato di “essere state indotte ad acquistarlo da quello sguardo in copertina”. La dedica del libro (“A Eleonora, perché in silenzio te l’avevo promesso”) è per un’amica dei tempi del liceo.

Il 10 settembre 2010 è uscito nelle sale italiane il film tratto dal romanzo, una coproduzione italiana, francese e tedesca, con il supporto della Film Commission Torino Piemonte, in concorso alla 67ª Mostra internazionale d’arte cinematografica di Venezia. Il film, girato fra la fine di agosto del 2009 e il gennaio del 2010, è diretto da Saverio Costanzo, curatore della sceneggiatura assieme a Giordano;  nel cast, Alba Rohrwacher nella parte di Alice, e Isabella Rossellini.

Giordano ha ricevuto il 9 luglio 2008 il premio letterario Merck Serono nella sezione narrativa e il 23 agosto 2008 il premio letterario Frignano opera prima.  È anche il vincitore della XIV edizione del premio letterario Alassio Cento libri — Un Autore per l’Europa, che ha ricevuto il 13 settembre 2008, ed è stato tra i finalisti della XVIII edizione del premio PEN Club Italiano.

Nel 2006-2007, Giordano ha frequentato due corsi esterni della Scuola Holden; qui ha incontrato Raffaella Lops, divenuta successivamente suo editor e agente. Ha una rubrica su Gioia, dove scrive racconti prendendo spunto da una notizia e un numero. Ha pubblicato il racconto La pinna caudale sul numero 41 (gennaio-marzo 2008) della rivista Nuovi Argomenti, in uno speciale dedicato ai «Non ancora trentenni», agli autori nati negli anni ottanta. Il 12 giugno 2008, al VII Festival delle Letterature di Roma, ha presentato il racconto inedito Vitto in the box.

Dopo aver visitato nel 2006 un progetto di Medici Senza Frontiere a Kinshasa, nella Repubblica Democratica del Congo, nel quale l’organizzazione assiste i malati di AIDS e le prostitute del quartiere Masina, ha scritto il racconto Mundele (il bianco), presentato il 16 maggio 2008 a Milano al festival Officina Italia e pubblicato nel novembre del 2008 nell’antologia Mondi al limite. 9 scrittori per Medici Senza Frontiere, curata da MSF per Feltrinelli.

Nella seconda serata del Festival di Sanremo 2009, il 18 febbraio 2009, una sua lettera scritta per l’occasione viene letta dall’attore Alessandro Haber.

Nell’ottobre 2012 Giordano pubblica il nuovo libro, dal titolo Il corpo umano. Il romanzo viene promosso con una serie di reading teatrali in tutta Italia con le musiche originali suonate dal vivo dal duo PLUS (MinusAndPlus), tra gli ospiti sul palco in alcuni teatri anche Alba Rohrwacher.

Nel febbraio 2013 è membro della giuria di qualità alla 63ª edizione del Festival di Sanremo, condotta da Fabio Fazio e Luciana Littizzetto.

Il 26 marzo 2020 pubblica per Einaudi il saggio Nel contagio, un saggio ricco di riflessioni sul nostro tempo e sul Covid-19 che è uscito in allegato anche col Corriere della Sera. Il volume è in corso di traduzione in più di venti Paesi.

Պաոլո Ջորդանո (իտալերեն ՝ Paolo Giordano, դեկտեմբերի 19,  1982,  Թուրին,  Իտալիա),  իտալացի գրող: 2008 թվականին արժանացել է «Ստրեգա» հեղինակավոր մրցանակին իր առաջին՝ «Պարզ թվերի մենությունը» վեպի համար. նա ամենաերիտասարդ դափնեկիրն էր:

Պաոլո Ջորդանոն միայնակ է ապրում Սան Մաուրո Տորինեզեում, որտեղ և ծնվել է: Հայրը բժիշկ-գինեկոլոգ է, մայրը՝ անգլերենի ուսուցչուհի։ Ավարտել է Թուրինի համալսարանը՝ պաշտպանելով թեզ ֆիզիկայից հիմնարար փոխազդեցությունների վերաբերյալ: Կրթությամբ ֆիզիկոս-տեսաբան է: Դասավանդում է համալսարանում։

Մանկուց բանաստեղծություններ է գրել։ Թուրինում մասնակցել է ստեղծագործելու դասընթացների։

2008 թվականին «Մոնդադորի» հրատարակչությունը հրատարակել է նրա առաջին վեպը՝ «Պարզ թվերի մենությունը»։ Մենակության դատապարտված երկու միայնակ մարդկանց սիրո մասին այս վեպը դարձել է համաեվրոպական բեսթսելեր։ Վեպի համար Պաոլո Ջորդանոն ստացել է «Ստրեգա» գրական մրցանակ (2008): Tuttolibri-ի համաձայն՝ վեպը 2008 թվականին Իտալիայում ամենաշատ վաճառվող գիրքն էր. գնվել է ավելի քան մեկ միլիոն օրինակ: 2010 թվականին ռեժիսոր Սավերիո Կոստանցոն նկարահանել է համանուն ֆիլմ (իտալական դրամա): Ներկայումս վեպը թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով։

2009 թվականի դեկտեմբերին Պաոլո Ջորդանոն եղել է Մոսկվայում։

2010 թվականի հունվարին ըստ մի քանի ամսագրերի, այդ թվում Ֆրանսիայում՝ Livres-Hebdo-ի և Մեծ Բրիտանիայում՝ The Bookseller-ի, 2009 թվականին համարվել է Եվրոպայում չորրորդը՝ որպես ամենավաճառված ​​ֆանտաստ գրող:

2012 թվականի հոկտեմբերին Ջորդանոն հրատարակել է նոր գիրք՝ «Մարդկային մարմին»:

2013 թվականի փետրվարին նա Սան Ռեմոյի 63-րդ փառատոնի ժյուրիի անդամ էր:

2020 թվականի մարտի 26-ին նա հրապարակել է Էսսե «Վարակ» վերնագրով, որը լի է մեր ժամանակի և COVID-19-ի մասին մտորումներով։

Նախագծեր

Սուրբ Նահատակաց եկեղեցի

Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի, հայ կաթողիկե աթոռանիստ եկեղեցի Հայաստանի Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում ՝ Գյումրիի ժողովրդական ճարտարապետության և կենցաղի թանգարանի հարևանությամբ։

Եկեղեցին «Սրբոց Նահատակաց» անվանումը կրում է ի նշան Հայոց ցեղասպանության Սուրբ նահատակների հիշատակի։

Գյումրիում Հայ Կաթողիկե Աթոռանիստ եկեղեցի կառուցելու գաղափարը և առաջին քայլերն իրականացրել է Հայ Կաթողիկե եկեղեցու Հայաստանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի և Արևելյան Եվրոպայի թեմի առաջին առաջնորդ երջանկահիշատակ Ներսես արքեպիսկոպոս Տեր-Ներսիսյանը։ Նախապատրաստական գործողությունները շարունակել է երկրորդ առաջնորդ Գ.Տ. Նշան արքեպիսկոպոս Կարաքեհէյանը, շինարարական աշխատանքներն սկսվել են Առաքելական պատվիրակ նշանակված, Հ. Վահան ծ. վարդապետ Օհանյանի օրոք 2010 թվականից՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ, ՀՀ կառավարության աջակցությամբ։ Եկեղեցու շինարարական աշխատանքները շարունակել և ավարտին է հասցրել 2011 թվականից թեմի առաջնորդի պաշտոնը ստանձնած Գ.Տ. Ռաֆաել արքեպիսկոպոս Մինասյանը, ում որոշմամբ էլ՝ որպես Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի խորհրդանիշ, ի նշան նահատակների անմար հիշատակի, եկեղեցին կրում է Սրբոց Նահատակաց անվանումը։

Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու կառուցմանն աջակցել են Վատիկանի Սուրբ Աթոռը, Արևելյան Եկեղեցիների ժողովը, Իտալիայի Եպիսկոպոսների խորհուրդը, ԱՄՆ Կաթողիկե Եպիսկոպոսների խորհուրդը, Ռենովաբիս կազմակերպությունը, Կիրխե Ին Նոթը, Կաթողիկե Եկեղեցու Քյոլնի թեմը, «Աշխատանք Արևելքում» ասոցիացիան, Հռոմի քահանայապետական Լևոնյան վարժարանը, Սուրբ Վլաս եկեղեցին, Կապորալե ընտանիքը Իտալիայից։

Եկեղեցու բացման արարողությանը ներկա են եղել ՀՀ պաշտոնատար անձինք, Հայաստանում հավատարմագրված դիվանագիտական ներկայացուցչությունների և միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներ, Հայ Կաթողիկե եկեղեցու Սինոդոսի անդամ եպիսկոպոսներ, եկեղեցու կառուցման բարերարները, աշխարհիկ հյուրեր։ Արարողությունը կատարվել է Վատիկանի Արևելյան եկեղեցիների նախագահ Վսեմաշուք Կարդինալ Լեոնարդո Սանդրիի և Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու նորընտիր Կաթողիկոս Պատրիարք Ամենապատիվ Տեր Գրիգոր Պետրոս Ի Գապրոյանի համանախագահությամբ։

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի շրջանակներում Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու բակում տեղադրվել է նահատակների հիշատակը հավերժացնող խաչքար։

Եկեղեցու ճարտարապետն է Հակոբ Ջիվանյանը, պղնձաձույլ զանգերը պատրաստել է քանդակագործ Արտուշ Պապոյանը: Եկեղեցին ունի զանգակատուն, ավանդատուն ներքնահարկ, բակ։