ՄԻԱՎ վարակը երկարատև ընթացքով քրոնիկ վարակային հիվանդություն է, որի հարուցիչը մարդու իմունային անբավարարության վիրուսն է՝ ՄԻԱՎ-ը: Ներթափանցելով օրգանիզմ՝ ՄԻԱՎ-ն ախտահարում է իմունային (պաշտպանական) համակարգը (իմունիտետ), ինչի հետևանքով օրգանիզմը կորցնում է վարակների, նաև մի շարք չարորակ ուռուցքների դեմ պայքարելու ունակությունը: ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդկանց մոտ ժամանակի ընթացքում զարգանում են մի շարք հիվանդություններ, որոնք իմունային համակարգի բնականոն վիճակի պայմաններում չէին զարգանա: Դրանց անվանում են օպորտունիստական հիվանդություններ, քանի որ ՄԻԱՎ-ը, թուլացնելով իմունային համակարգը, դրանց զարգանալու հնարավորություն է տալիս: Դրանք հիմնականում պայմանական ախտածին մանրէներով պայմանավորված վարակներ են և չարորակ նորագոյացություններ: Առավել հաճախ զարգացող օպորտունիստական հիվանդություններից են տուբերկուլոզը, պնևմոցիստային թոքաբորբը, Կապոշիի սարկոման, հերպեսը, սնկային հիվանդությունները: Օպորտունիստական հիվանդությունների զարգացումը վկայում է, որ ՄԻԱՎ վարակը թևակոխել է իր վերջնային՝ ՁԻԱՀ-ի՝ ձեռքբերովի իմունային անբավարարության համախտանիշի փուլը:
ՄԻԱՎ-ը փոխանցվում է միայն 3 ճանապարհով.
վարակված արյուն, որը կարող է լինել չախտազերծված ասեղի, ներարկիչի, ածելիի վրա, կամ արյան փոխներարկման դեպքում,
չպաշտպանված սեռական հարաբերություն (առանց պահպանակի),
ՄԻԱՎ-ով հիվանդ մորից պտղին՝ հղիության, ծննդաբերության կամ կրծքով կերակրելու ժամանակ:
Մկանները հենաշարժիչ համակարգի ակտիվ մասն են և ապահովում են շարժումների բազմազանությունը։
Մկանների շնորհիվ մարմինը պահպանում է հավասարակշռությունը, տեղաշարժվում է տարածության մեջ, իրականացնում կրծքավանդակի ու ստոծանու շարժումները, կլլման ակտը, աչքի շարժումները, ներքին օրգանների, այդ թվում՝ սրտի աշխատանքը։ Մարդն ունի ավելի քան 600 մկան, որոնք, կախված կառուցվածքից և գործառույթից լինում են հարթ (ոչ կամային կծկվող) և միջաձիգ զոլավոր (կամային կծկվող մկաններ): Սրտի մկանը ըստ կառուցվածքի միջաձիգ զոլավոր է,սակայն կծկվում է ոչ կամային:
Չափահաս մարդու կմախքային մկանները կազմում են մարմնի զանգվածի 1/3 -ը, իսկ երեխաներինը՝ 1/4 -ը։ Ծերունական հասակում մկանային զանգվածը փոքրանում է։ Մարզիկների մոտ այն կազմում է մարմնի ընդհանուր զանգվածի 50 %-ը։ Մկանները հարուստ են արյունատար անոթներով, որոնք ապահովում են նրանցում ընթացող նյութափոխանակությունը։
Կմախքային մկաններն ունեն բարդ կառուցվածք։ Յուրաքանչյուր մկան կազմված է շարակցահյուսվածքային միջնաշերտով միմյանցից բաժանված բազմաթիվ խրցերից։ Արտաքինից մկանը ծածկված է ամուր թաղանթով՝ փակեղով։ Մկանի ծայրերում փակեղը վերածվում է ջլերի, որոնցով մկանը միանում է ոսկրերին: Մկանախրցերում գտնվում են տարբեր երկարության մկանաթելեր։
Նախ և առաջ հասկանանք հեղափոխության և հեղաշրջման տարբերությունը։
Հեղափոխություն, հիմնաքարային փոփոխություն ուժի կամ կազմակերպչական կառուցվածքների մեջ, որը տեղի է ունենում համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում։ Արդի հայերենը հեղափոխություն բառը ժառանգել է գրաբարից (յեղափոխութիւն)։ Հրաչյա Աճառյանի Հայերեն արմատական բառարանում «յեղափոխութեան» արմատ է մատնանշվում «յեղ» արմատը, որը նշանակում է փոխել, մի վիճակից մեկ ուրիշին դարձնել։ Եվրոպական այլ լեզուներում հանդիպող revolution, revolucion ձևերը ծագում են լատիներեն revolutio բառից, որ նշանակում է շրջադարձ։
Ստուգաբանորեն «հեղաշրջումը» նույնն է, ինչ հեղափոխությունը. լատիներեն՝ revolutio — շրջում, հեղաշրջում: Սակայն քաղաքական պատմության մեջ «հեղափոխություն» հասկացությունը վերաբերում է լայնածավալ և երկարաժամկետ գործընթացներին («բնության, հասարակության կամ իմացության ցանկացած երևույթների ընդարձակման խորը որակական փոփոխություն»), մինչդեռ «հեղաշրջումը» կիրառվում է բուն իշխանափոխության իրադարձությունը նշելու համար, որի հետևանքները, ըստ իրենց մասշտաբների, բնավ հեղափոխական չեն:
Երիտթուրքերի հեղաշրջում
Օսմանյան կայսրությունը տնտեսական և քաղաքական ճգնաժամ էր ապրում: Ուժեղացել էին հպատակ ժողովուրդների ազատագրական շարժումները: Թուրքական հասարակությունում առաջացել էին ուժեր, որոնք ցանկանում էին երկիրը դուրս բերել ծանր կացությունից և ամեն գնով պահպանել կայսրությունը: 1889թ. կազմակերպված «Իթթիհատ վե թերաքքի» («Միություն և առաջադիմություն») կուսակցությունը գլխավորում է հակասուլթանական շարժումը:
1907թ. դեկտեմբերին Փարիզում երիտթուրքական և դաշնակցական կուսակցությունները, արաբական, հրեական, ապա մակեդոնական կոմիտեները համաձայնության եկան համատեղ ջանքերով համիդյան վարչակարգը տապալելու և Թուրքիայում սահմանադրական կարգեր հաստատելու համար:
1908թ. հուլիսին, Մակեդոնիայում սպաներ Նիազի և Էնվեր բեյերի գլխավորությամբ զորքերն ապստամբում են: Կարճ ժամանակում Թուրքիայում տեղի է ունենում պետական հեղաշրջում: Երկրում հաստատվում են սահմանադրական կարգեր, որտեղ վճռական դեր էին խաղում երիտթուրքերը:
Համիդյան բռնակալության տապալումը մեծ խանդավառություն առաջացրեց կայսրության բոլոր ժողովուրդների, այդ թվում նաև հայերի մեջ: Հայերի մեծ մասը հավատաց երիտթուրքերի խոստումներին, կարծելով, թե վերջ կտրվի իրենց տառապանքներին: Երիտթուրքերը, սակայն, հրաժարվում են իրենց խոստումներից: Նրանք որդեգրում են օսմանիզմի քաղաքականությունը, որը Օսմանյան կայսրությունը հռչակում էր այնտեղ բնակվող ժողովուրդների հայրենիք: Իրականում այդ քաղաքականությունը նպատակ ուներ թուրքացնել բոլոր ոչ թուրք ժողովուրդներին: Հանդիպելով նրանց դիմադրությանը՝ երիտթուրքերի ծրագիրն անհաջողության է մատնվում: Ավելի ուշ նրանք առաջ են քաշում պանիսլամիզմի և պանթուրքիզմի ծրագիրը: Առաջինը նպատակ ուներ Թուրքիայի շուրջը համախմբել մահմեդականներով բնակեցված երկրները և տարածքները, իսկ երկրորդը՝ համախմբել թուրքալեզու ժողովուրդներին: Երիտթուրքերն իրենց առջև խնդիր են դնում բռնի ձուլման միջոցով թուրքացնել կայսրության ոչ թուրք բնակչությանը: Իր կողմից, Աբդուլ Համիդ II-ը գաղտնի նախապատրաստություններ էր տեսնում վերականգնելու սուլթանական բացարձակ միապետությունը:
1909թ. մարտի 31-ին նա հեղաշրջում կազմակերպեց: Սակայն կառավարությանը հավատարիմ զորքերը վերականգնում են երիտթուրքերի իշխանությունը: Սուլթանը գահընկեց արվեց: Երիտթուրքերը գահ են բարձրացնում նրա եղբորը՝ Մահմեդ V-ին:
Ռեսուրսը ինչ-որ բանի հնարավորություն, պաշար, նախադրյալ է: Ընդհանրապես ռեսուրս է նաև այն ամենը, ինչը մարդկանց անհրաժեշտ նյութական ու հոգևոր բարիքների ստացման աղբյուր և նախադրյալ է: Գոյություն ունի բնականա ռեսուրսների մի քանի դասակարգում: Դրանցից յուրաքանչյուրի հիմքում ընկած են բնական ռեսուրսների տարբեր հատկանիշներ:
Լայն տարածում ունի բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ սպառման հնարավորության: Տարբերվում են` սպառվող ռեսուրսներ և չսպառվող ռեսուրսներ:Չսպառվող ռեսուրսներ են, օրինակ, արեգակնային էներգիան, ծովային ալեկոծությունների, տեղատվության ու մակընթացության, քամու էներգիան:
Մնացած բոլոր ռեսուրսները սպառվող են: Բայց դրանց մեջ տարբերում են այնպիսիները, որոնք որոշակի ժամանակաընթացքում վերականգնվում են, և այնպիսիները, որոնք չեն վերականգնվում և օգտագործելու դեպքում կարող են սպառվել ամբողջովին, օրինակ` օգտակար հանածոները:Վերականգնվող ռեսուրսներ են, օրինակ, բույսերը, կենդանիները, գետերի ու լճերի ջրային պաշարները: Դրանք այն ռեսուրսներն են, որոնք գոյանում են նյութի շրջապտույտի շնորհիվ և ունեն ցիկլային զարգացում: Բուսական ու կենդանական ռեսուրսները վերականգնվում են նյութի կենսաբանական շրջապտույտի, իսկ ջրային ռեսուրսները` ջրի շրջապտույտի շնորհիվ: Կարևոր նշանակություն ունի բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ ծագման: Առանձնացնում են ռեսուրսների հետևյալ խմբերը` Հանքային (հանածո), Ջրային, Հողային, Կենսաբանական, Կլիմայական։ Այդ ռեսուրսները տարբերվում են ոչ միայն ծագումով: Դրանք տարբերվում են նաև գլխավոր ֆիզիկաքիմիական հատկանիշներով և այն դերով ու տեղով, որ ունեն աշխարհագրական միջավայրում ու մարդու կյանքում: Երկրի վրա ռեսուրսները տեղաբաշխված են խիստ անհավասարաչափ և տարբեր վայրերում տարբեր արժեք ունեն:Կարևոր է գիտենալ նաև բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ օգտագործման եղանակի: Առանձնացվում է երկու խումբ. Առաջին` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես արտադրամիջոց, Երկրորդ` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես սպառման առարկա:
Մի ուրիշ դասակարգման համաձայն` բնական ռեսուրսները բաժանվում են փոխարինելիի և անփոխարինելիի: Օրինակ` մարդկանց, կենդանիների ու բույսերի շնչառության համար անփոխարինելի է մթնոլորտի թթվածինը, խմելու համար` քաղցրահամ ջուրը: Բայց բավական շատ են բնական ռեսուրսների այն տեսակները, որոնք կարելի է փոխարինել այլ բնական ռեսուրսներով կամ արհեստական նյութերով: Գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հետ դրանց թիվը մեծանում է:Փոխարինելի ռեսուրսներից են մետաղը, փայտանյութը, բնական կաշին ու մորթին, բնական թելերը:
Спиши текст, вставь пропущенные наречия, а также пропущенные буквы. Заглавные буквы подскажут начало предложений.
Песня начиналась неожиданно , как будто она рождалась где-то на небесах. Певуче разливалась мелодия, на душе становилось легко и хорошо, а глазам – горячо от подступающих слез. То свежо веяло степным воздухом, то зловеще сгущались тучи, то легкие облака двигались в такт песне, и это заставляло петь еще и еще. Волей-неволей песня вливалась в душу, глаза распахивались по-новому, по-вольному, точь-в-точь как давным-давно в детстве. Мелодия поднималась вверх, ввысь, уносилась вдаль, и не было ей ни конца, ни начала…
Слова для справок: Неожиданно, Певуче, легко и хорошо, горячо, свежо, зловеще, в такт, ещё и ещё, Волей-неволей, по-новому, по-вольному, точь-в-точь как давным-давно, вверх, ввысь, вдаль.
Прочитай получившийся текст еще раз. Какой вариант (исходный или восстановленный) более живописный, яркий, образный? Подчеркни в наречиях «сложные» для правописания места.
Упражнение 2.
Вставьте пропущенные буквы, раскройте скобки, расставьте недостающие знаки препинания. Найдите в тексте наречия, определите их разряд. Сделайте морфологический разбор наречия плавно.
Он запел. Хрустально-чистый, звучный и необыкновенно (образ действия) сильный тенор зазвенел в комнате. В самом тембре этого яркого, металлического голоса было что-то драматическое, страстное. Плавно (образ действия) и нежно (образ действия) лились один за другим грудные, горячие, трепещущие звуки. Они лились свободно (образ действия), с благородной сдержанностью, звучали просто (образ действия) и скромно (образ действия), словно он не хотел обнаружить глубины чувства, а оно, как пламя, само прорывалось и било из груди певца, переполненной горячими, страстными звуками. Он пел о тоске любви. Негой, огнём и слезами дышали эти звуки.
Плавно – означает признак действия, отвечает на вопрос как?, неизменяемое, знаменательное, определительное, образа действия, обстоятельство.
Наш разговор был очень напряженным, плавно перейдя в спор. (С.Г.Скиталец)
Упражнение 3. Отгадай загадки, подчеркни наречия. 1) Скоро ест, мелко жует. Сама не глотает, другим не дает. ( пила ) 2) Стоят вместе, ходят врозь. ( ноги ) 3) Сверху кожа, снизу тоже, а в середине пусто. ( барабан ) 4) Крупно, дробно зачастил и всю землю напоил. ( дождь )
Постоянные признаки: качественное;
Непостоянные признаки: единственное число, средний род, краткая форма.
Упражнение 4.
Подбери к данным наречиям как можно больше синонимов и антонимов.
Спишите предложения. Выделите наречия в составе сказуемых. Как по-другому можно назвать эти слова.
В это утро в степи было тихо, пасмурно, несмотря на то, что солнце поднялось; было как-то особенно пустынно и мягко. (Л. Толстой.)
Володе стало необыкновенно весело, и он только теперь почувствовал, как хорошо утром выйти из дому. Как славно и легко дышится, как хочется побежать по этой мягкой дороге, помчаться во весь дух. (Ю. Казаков.)
Фразеологизмами мы называем устойчивые сочетания слов, которые равны по значению слову или даже предложению.
Мы уже сказали о том, что фразеологизмы – это устойчивые выражения. Это значит, что они употребляются в готовом виде и почти не изменяются.
Кот наплакал, надуть губы, бить баклуши, навострить уши, перегнуть палку. Мы привыкли видеть все эти фразеологизмы именно в таком виде.
А всё потому, что фразеологизмы передаются из уст в уста в том же виде, в каком были созданы – они изменяются крайне редко
КОТ НАПЛАКАЛ.
1. Шут гороховый
Фразеологизм «шут гороховый» означает человека с несуразной внешностью, смешным, неадекватным поведением, которое вызывает раздражение у других людей.
Раньше на Руси так называли пугало на поле, засеянном горохом. С этой бобовой культурой были также связаны святочные обряды, в которых принимал участие ряженый, украшенный гороховой соломой. Её использовали в своих костюмах и скоморохи, а на Масленицу по улицам возили чучело шута горохового.
2. Бить баклуши
Выражение означает «бездельничать, заниматься пустяками».
На Руси баклуши представляли собой деревянный обрубок, из которого вырезали (били) ложки, чашки, фигурки. Эта работа считалась несложной и не требующей квалификации, поэтому её доверяли подмастерьям. Также появление крылатой фразы связывают с традиционной игрой в городки.
3. Остаться у разбитого корыта
Немало фразеологизмов пришло к нам из произведений Пушкина. Одно из них — «остаться у разбитого корыта». Сейчас так говорят о человеке, который потерял всё, что имел.
Источник крылатой фразы — «Сказка о рыбаке и рыбке». Героине этой сказки, старухе, мало было даров от волшебной золотой рыбки — нового корыта, избы, царских хором и звания дворянки. Она пожелала повелевать морской стихией и самой золотой рыбкой. В результате жадность погубила старуху — рыбка забрала все щедрые дары.
4. Засучив рукава
Выражение означает выполнение какого‑то дела с энтузиазмом, энергией, не жалея сил. Его появление связано с историей русского костюма XV–XVII веков. В то время верхняя одежда имела очень длинные рукава с прорехами для рук. Работать в ней было неудобно, поэтому, чтобы что‑то сделать, рукава «засучивали».
5. Мартышкин труд
«Мартышкин труд» означает бессмысленную работу. Автор этого фразеологизма — баснописец Иван Андреевич Крылов. В своём произведении «Обезьяна» он рассказывает о животном, которое старательно перекладывает с места на место большой чурбан:
Хлопот мартышке полон рот:
Чурбан она то понесёт,
То так, то сяк его обхватит,
То поволочет, то покатит…
6. Вертеться как белка в колесе
Выражение определяет человека, который постоянно чем‑то занят. Источником фразы считается басня Крылова «Белка». В ней зверёк бежит в колесе, приводя его в движение, но остаётся на месте: И Белка в колесе бежать пустилась снова.
«Да, — улетая, Дрозд сказал, — то ясно мне,
Что ты бежишь — а всё на том же ты окне».
7. Положить зубы на полку
Образное выражение означает «влачить голодное, бедное существование». Оно зародилось из крестьянского быта: многие подручные инструменты — пила, грабли, вилы — имеют зубья, и если для этого инвентаря была работа, то и хлеб в доме был. А вот когда инструмент кладут на полку, это значит, что нет ни работы, ни, следовательно, еды. Также существует версия, что всё-таки имеются в виду человеческие зубы, которые «не нужны», когда есть нечего.
Жить на широкую ногу – жить так, будто ты знатный и богатый, ни в чем себе не отказывать.
шиворот-навыворот пришёл к нам из времен Ивана Грозного.
Одним из источников устойчивых сочетаний является античность.
Древняя Греция подарила нам такие выражения, как авгиевы конюшни, кануть в Лету, дамоклов меч, пиррова победа и так далее.
При этом фразеологизмы могут приходить как из античных мифов и легенд, так и из преданий о реальных исторических личностях.
Из мифов к нам пришёл такой фразеологизм, как авгиевы конюшни.
Он появился из мифа о царе Авгии, у которого были огромные конюшни. Эти конюшни не чистились годами. И очистить их смог только самый известный герой Эллады – Геракл. Авгиевы конюшни считаются шестым подвигом Геракла.
Мы используем это выражение, когда говорим о каком-то месте, которое сильно загрязнено или находится в беспорядке, в запущенном состоянии.
Источники:
Лайфхакер: 18 фразеологизмов, история появления которых многим не знакома.
При правописании наречий можно выделить несколько типов правил:
1) правописание наречных суффиксов; 2) правописание наречий через дефис; 3) слитное и раздельное написание наречий.
1) Правописание наречных суффиксов:
а) на конце наречий, образованных от полных прилагательных, пишется:
суффикс -о – после твёрдых согласных,Долгий → долго.
суффикс -е – после мягких согласных;Внешний → внешне.
б) на конце наречий после шипящих:
под ударением пишется -о: общо́;
без ударения – -е: певу́че.
в) на конце наречий, образованных от кратких прилагательных:
с помощью приставок из- (ис-), до-, с- (со-), пишется -а;Изредка, досуха, справа.
с помощью приставок в-, за-, на-, пишется -о;
Вправо, направо, запросто.
г) наречия с приставкой по- на конце имеют -у;
Подолгу, поскольку, постольку.
д) на конце наречий (и частиц), после шипящих пишется ь.
Вскачь, бишь, слышь, вишь, наотмашь.
Исключения:уж, замуж, невтерпёж.
1) Пишутся слитно местоименные наречия с приставкой по-, образованные:
не от притяжательных местоимений с конечным -му;Потому, почему, посему, поэтому.
приставочно-суффиксальным способом от полных прилагательных с суффиксом -о.Месячный → помесячно, декадный → подекадно, строчный → построчно.
2) Пишутся раздельно:
наречные сочетания, составленные из повторяющихся существительных с предлогом между ними.Бок о бок, с боку на бок, честь по чести.Исключение:точь-в-точь, крест-накрест;
беспредложные сочетания, состоящие из повторяющихся существительных (второе – в творительном падеже).Чин чином, честь честью;
2) Правописание наречий через дефис:
а) наречия (включая местоименные наречия), образованные от полных прилагательных и местоимений-прилагательных приставочно-суффиксальным способом, с приставкой по- и суффиксами -ому, -ему, -и.
Другой → по-другому, настоящий → по-настоящему, человечий → по-человечьи, английский → по-английски, лисий → по-лисьи.
По аналогии со словами по-английски, по-французски, по-немецки, по-русски через дефис пишется наречие по-латыни;
б) наречия, образованные от порядковых числительных приставочно-суффиксальным способом, с приставкой в- (во-) и суффиксом -их (-ых);
Первый → во-первых, второй → во-вторых.
в) термин на-гора;
г) наречия (включая местоименные наречия) с приставкой кое- и постфиксами -то, -либо, -нибудь, -таки;
Почему так часто встречаются числа в русских народных сказках, пословицах и поговорках? Какова их роль в русском фольклоре? Какие числа самые «любимые» в устном народном творчестве и с чем это связано?
1. Для чего используются числа в сказках
Числа в жизни нас окружают повсюду. Сказки — любимый литературный жанр всех детей.
Числа в сказках используются для обозначения:
— количества главных героев;
— количества испытаний, которые должны пройти герои;
— количества предметов, участвующих в действиях (3 посоха, 3 топора и др.);
— волшебных качеств, присущих предметам;
— расстояния до царства, в котором происходят сказочные события (тридевять земель, тридесятое царство);
— возраста героев;
— количества денег;
— температуры на дворе (35 градусов);
— количества лет, проведенных на военной службе (25 лет).
2. «Любимые» сказками числа
Самыми часто используемыми числами в русском народном творчестве являются числа 3 и 7.
Тройка в сказках
Едва ли не в каждой сказке появляется число три. «Три» — самое распространенное в сказках. Очень часто можно встретить в русских сказаниях и былинах три желания, три попытки, трое из ларца, камень у трех дорог, три головы у чудища. Вот несколько названий: “Маша и три медведя”,
“Три арбузных семечка”, “Три калача и одна баранка”, “Три товарища”, “Три поросенка”, “Трое умельцев”, “Три царевича”, “Три богатыря” и другие.
В сказках обычно мы встречаем: камень на распутье, который предлагает богатырю три пути, три выбора, три царства, которые надо пройти – медное, серебряное и золотое, у отца три сына или три дочери.
«А были у хозяйки три дочери. Старшая звалась Одноглазка, средняя Двуглазка, а меньшая Триглазка.» (Из сказки « Хаврошечка» сборника А. Афанасьева.) Три раза направляла хозяйка своих трех дочерей по очереди следить за тем, кто помогает Крошечке-Хаврошечке «прясть, ткать и в трубы покатать». «И в третий день послала старуха третью дочь — Триглазку, а сироте еще больше работы задала!» Усыпила Хаврошечка два глаза Триглазки, а о третьем забыла. «Два глаза заснули, а третий все видит: как Хаврошечка корове в одно ушко влезла, а в другое вылезла и готовые холсты подобрала»
Из сказки Царевна-лягушка: « В старые годы у одного царя было три сына». Один из которых по обыкновению главный герой- Иван-царевич или Иван-дурак отправлялся в тридевятое царство, в тридесятом государстве. А где оно? Оказывается, рядом, потому что 3 х 9 = 27, 27 дней – это как раз лунный месяц – время обращения Луны вокруг Земли. Идем дальше: 3 х 10 = 30, а это период между двумя новолуниями.
Вот вам и указание на то, где находится “Тридевятое царство, Тридесятое государство” – на расстоянии, равном месяцу пути.
Вот такой пример сказочной математики.
Тройка в пословицах
Число три также часто встречается в пословицах, поговорках, дразнилках, считалках, скороговорках. Люди издавна говорят: Плакать в три ручья. Заблудиться в трёх соснах. Согнуться в три погибели. Наврать с три короба.
Цифра три невелика,
Но везде она нужна.
В светофоре три огня,
И в упряжке три коня.
И в пословицах, загадках
Цифра три звучит в отгадках.
Только в школе не всегда
И не всем она нужна.
Мы хотим оценку “пять”
Вместо тройки получать!
Семерка в сказках
Число семь встречается в таких сказках, как: «Волк и семеро козлят»,
«Семь Симеонов», «Мудрая девица и семь разбойников», «Сказка о мертвой царевне и о семи богатырях», «Дочь-семилетка» и др.
Семерка в пословицах
В русских поговорках и пословицах слово «семь» часто выступает в значении «много»: «Семеро одного не ждут», «Семь раз отмерь – один раз отрежь», «Семь бед – один ответ», «Лук от семи недуг» и т. д.
Выражение «за семью печатями», как и «за семью замками», подразумевает надежно спрятанное, хранимое в тайне. Скрытое за семью печатями и сегодня означает недоступное, находящееся под магической защитой, а в бытовом смысле, что открытие этой тайны невозможно без согласия семи человек, каждый из которых поставил свою печать на конверте или владеет одним из семи ключей. «Дверь открывают для семи вещей», «Постучи в семь дверей, чтобы одна открылась», «Семеро ворот, а все в огород».
3. Значение чисел 3 и 7
Научное объяснение значениям чисел 3 и 7 я нашла в книге Проппа В.Я. «Исторические корни Волшебной сказки». В ней я нашла подтверждение многим своим догадкам. Из этой книги я узнала, что долгое время число 3 было для многих народов пределом счета, символом полноты, счастливым числом. В сказках часто встречается тройка персонажей. В былинах сказители рассказывают о трех русских богатырях. На уроках математики, мы знакомились с объемными геометрическими фигурами и выяснили, что они имеют три величины: длину, ширину и высоту. Этот факт был известен и древним людям. Кроме того, в народе прочно закрепились представления о мироздании: небе, земле, преисподней (впоследствии о рае, земле и аде). В грамматике люди рассматривали три грамматических лица (я, ты, он), три рода (мужской, женский и средний) и три времени (прошлое, настоящее, будущее). Наблюдая за веществами, древние выяснили, что они могут быть: твердыми, жидкими и газообразными.
Что касается числа 7, то оно еще в древности считалось особым. Так, известно, что жрецы Вавилона поклонялись семи богам. Символика числа 7 характерна и для библейских сюжетов. Христианство не менее других религий богато упоминанием числа семь: Великий пост насчитывает семь недель. Известно семь чинов ангельских, семь смертных грехов. Во многих странах существует обычай ставить на рождественский стол семь блюд, название которых начинается на одну букву.
А вот еще одно мнение. Оно высказано в «Занимательной грамматике» Н. Ф. Александрова, вышедшей в 1964 году в Минске: «число семь в старину рассматривалась как некое магическое, волшебное число. Объяснялось это, возможно, тем, что человек воспринимает окружающие явления — свет, запах, вкус — через семь «отверстий» в голове (два глаза, два уха, две ноздри и рот)».
Не случайно в радуге семь цветов, на свете – семь чудес света, в неделе 7 дней, в музыке 7 нот.
Интересно отметить, что наша память особенно хорошо удерживает лишь до семи разных впечатлений или предметов. При большей нагрузке ошибки в запоминании резко возрастают.
Заключение
Подводя итог можно сказать, что русский фольклор пронизан числами в сказках, пословицах и поговорках. Присутствие чисел наблюдается повсюду и почти всегда они выступают как священные и глубоко символические.
Четные числительные — два, четыре, шесть, восемь- встречаются гораздо реже в устном народном творчестве. Это связано с суеверным представлением, что чётное число связано со смертью, числом «дьявола».
Гораздо чаще русский фольклор говорит о числе три и числе семь. Русская традиция с точки зрения числовой символики троична. Это проявляется в почитании одного из самых высоких христианских понятий Троицы. В связи с чем, самым распространенным числительным в сказках является число 3. Число «3» в сказках наталкивает читателя на мысль о волшебстве, о совершенстве.
Таким образом, выбор числительных в сказках основан на народном представлении о значении чисел.
Числительные играют в художественном тексте немаловажную роль, и изучение их функции помогает проникнуть в заложенную народом мысль, лучше понять историю своего народа.
Список литературы:
Введенская Г. Нумерология: магия чисел, Санкт-Петербург, Невский проспект, 2003 г.
Волина В.В. Праздник числа: Занимательная математика для детей, М.: Знание, 1993 г.
Пропп В.Я. «Исторические корни Волшебной сказки», М., 1986.
Русская волшебная сказка. Антология. – М., «Высшая школа», 1992.
Русанов В.Н. Математический сундучок, г. Оса; «РОССТАНИ», 1994.
Русанов В.Н. Математический кружок для младших школьников, г. Оса,: «РОССТАНИ – на-Каме», 1994.
Сборник «Народные русские сказки» (из сборника А.Н. Афанасьева), М., 1977.
Степанов А.И. Число и культура: Рациональное бессознательное в языке, литературе, науке, современной политике, философии, истории. – М.: Языки славянской культуры, 2004.
1920թ. սեպտեմբերի 23-ին քեմալական Թուրքիան առանց պատերազմ հայտարարելու հարձակվեց Հայաստանի Հանրապետության վրա։ Սկսվեց թուրք-հայկական պատերազմը, որը տևեց շուրջ երկու ամիս։ Սեպտեմբերի 28-ից ծավալվեցին վճռական ռազմական գործողությունները։ Ի սկզբանե պատերազմն անհաջող ընթացք ունեցավ հայկական կողմի համար։ Ոսոխը գրավեց Սարիղամիշն ու Մերդենեկը։ Թուրքական զորքը քանակապես գերազանցում էր հայկականին։
Կառավարությունը մի շարք արտակարգ միջոցառումներ ձեռնարկեց երկիրը պատերազմական պայմաններին համապատասխանեցնելու համար։ Նա դիմեց նաև դիվանագիտական քայլերի՝ դրսից օգնություն ստանալու համար։ Սակայն դաշնակից երկրները՝ Անգլիան, Ֆրանսիան, Իտալիան, ինչպես նաև ԱՄՆ-ը, հայ ժողովրդի համար ճակատագրական այդ պահին անտարբեր գտնվեցին՝ թողնելով նրան միայնակ։ Ինչ վերաբերում է Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարությանը, ապա նա վարում էր չմիջամտելու քաղաքականություն։ Կարմիր բանակը տեղակայված էր հայ-ադրբեջանական սահմանի երկարությամբ և սպասում էր հարմար պահի՝ մուտք գործելու և խորհրդայնացնելու Հայաստանը։
1920թ. հոկտեմբերի 30-ին, առանց լուրջ դիմադրության, ընկավ Կարսը։ Հակառակորդի ձեռքն ընկան մեծ թվով գերիներ և ռազմավար։ Կարսի անկումը փաստորեն որոշեց պատերազմի ելքը։ Մի քանի օր անց՝ նոյեմբերի սկզբներին, հանձնվեց նաև Ալեքսաևդրապոլը։ Լիակատար ջախջախումից խուսափելու և քիչ թե շատ պատվաբեր հաշտություն կնքելու նպատակով՝ նոյեմբերի 18-ին կողմերի միջև վերջնական զինադադար կայացվեց, և դադարեցվեցին ռազմական գործողությունները։
Ընդհանուր առմամբ հայկական բանակը չկարողացավ լուրջ դիմադրություն ցույց տալ, չնայած առանձին դեպքերում հայ զինվորների խիզախությանը։
Հայաստանի պարտության հիմնական պատճառը ոչ միայն թուրքական զորքի թվային գերազանցությունն էր, այլ նաև այն, որ հայկական բանակը չցուցաբերեց մարտունակություն և պատշաճ կազմակերպվածություն
Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը
Հայաստանի ռազմական պարտությունը առաջ բերեց քաղաքական ճգնաժամ։ 1920թ. նոյեմբերի 23-ին հրաժարական տվեց Հ. Օհանջանյանի բյուրո-կառավարությունը, և կազմվեց Ս. Վրացյանի (1882-1969) կոալիցիոն կառավարությունը՝ էսէռների մասնակցությամբ, որն էլ անմիջապես սկսեց հաշտության բանակցությունները թուրքերի հետ։
Նոյեմբերի 25-ին Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի) սկսվեցին հաշտության բանակցությունները։ Հայկական պատվիրակությունը ղեկավարում էր Ալ. Խատիսյանը, իսկ թուրքականը՝ Նրանց զորքերի հրամանատար Քյազիմ Կարաբեքիր փաշան։ Վերջինս հայկական պատվիրակությանը թելադրեց հաշտության պայմանները, իսկ նոյեմբերի 30-ին Հայաստանին ներկայացրեց վերջնագիր։
Հաշվի առնելով հայ ժողովրդի գլխին կախված թուրքական մահացու վտանգը՝ Հայաստանի կառավարությունը իր գոյության մայրամուտին՝ դեկտեմբերի 1-ին, հարկադրված ընդունեց թուրքական դաժան վերջնագրի պայմանները։ Եվ 1920թ. դեկտեմբերի 2-ի լույս 3-ի գիշերը Ալ. Խատիսյանը ստորագրեց Ալեքսանդրապոլի հաշտության պայմանագիրը։ Սակայն մինչ այդ, դեկտեմբերի 2-ին, ՀՀ կառավարությունը արդեն հրաժարական էր տվել, հետևաբար հայկական պատվիրակության ստորագրությունը չուներ իրավական ուժ։ Այդուհանդերձ, փաստը կատարվել էր, և Հայաստանին էր պարտադրվել մի ծանր պայմանագիր։
Ամենից առաջ Թուրքիայի պարտադրանքով Հայաստանը հրաժարվում էր Սևրի դաշնագրից։ Պայմանագրով Թուրքիային էին անցնում Կարսի մարզը և Սուրմալուի գավառը։ Վերջինս երբեք չէր եղել Թուրքիայի կազմում։ Նախիջևանի մարզը նույնպես անցավ Թուրքիայի հովանու տակ, որը շուտով (Մոսկվայի պայմանագրով) հանձնվեց Ադրբեջանին։ Հայ-թուրքական պետական սահմանը դարձան Ախուրյան և Արաքս գետերը։ Պայմանագրի համաձայն Հայաստանին թույլատրվում էր ունենալ խիստ սահմանափակ թվով զինուժ և այլն։
Երևանի հայ-ռոաական բանակցությունները և 1920թ. դեկտեմբերի 2-ի համաձայնագիրը
1920թ. հուլիսին Մոսկվայում ընդհատված հայ-ռուսական բանակցությունները վերսկսվեցին Երևանում միայն հոկտեմբերի կեսին, այն ժամանակ, երբ սկսվել էր թուրք-հայկական պատերազմը, և հայ ժողովրդի գլխին կախվել էր մահացու վտանգ։ Ռուսական կողմից բանակցությունները վարում էր Հայաստանում Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցիչ Բորիս Լեգրանը։ Լեգրանի դիվանագիտական առաքելության նպատակն էր միջնորդական դեր կատարել Թուրքիայի և Հայաստանի միջև և նպաստավոր պայմաններ ստեղծելով՝ խորհրդայնացնել Հայաստանը։
Բանակցությունների արդյունքում հոկտեմբերի 28-ին ստորագրվեց հայ-ռուսական նախնական հաշտության պայմանագիրը։ Պայմանագրի նախագծով Խորհրդային Ռուսաստանը պետք է ստիպեր թուրքերին զորքը հետ քաշել մինչև 1914թ. նախապատերազմյան ռուս-թուրքական սահմանը, ինչպես նաև ճանաչել ՀՀ անքակտելի իրավունքները Նախիջևանի և Զանգեգուրի նկատմամբ։ Իր հերթին Հայաստանը պարտավորվում էր հրաժարվել Սևրի պայմանագրից և տարանցիկ ճանապարհի իրավունք տալ խորհրդային Կարմիր բանակին՝ զորք, զենք և ռազմամթերք փոխադրելու Թուրքիա։ Սակայն այդ պայմանագրի նախագիծը հավանության չարժանացավ խորհրդային իշխանությունների կողմից։
Խորհրդային Ռուսաստանի կառավարությունը նպատակ ուներ ժամանակ շահել, սպասել, որ Հայաստանը լիակատար ռազմական պարտություն կրի Թուրքիայից, և հարմար պահին խաղաղ ճանապարհով խորհրդայնացնել։
Նոյեմբերի վերջին, երբ Հայաստանը արդեն պարտվել էր, երկրի խորհրդայնացումը դարձավ օրակարգի հարց։ Խորհրդային կառավարությունը Բ. Լեգրանի միջոցով պահանջեց Հայաստանի խորհրդայնացում։ Մինչ այդ արդեն 11-րդ Կարմիր բանակի զորամասերին հրահանգված էր մտնել Հայաստան և խորհրդայնացնել այն։
1920թ. նոյեմբերի 29-ին Ադրբեջանում ստեղծված Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտեն (ՀՌՀԿ) Սարգիս Կասյանի (1876–1937) նախագահությամբ և կարմիրբանակայինների ուղեկցությամբ Ղազախից մուտք գործեց Հայաստան՝ Քարվանսարա (Իջևան) և հայտարարություն արեց Հայաստանի խորհրդայնացման մասին։ Հայկական զորքը դիմադրություն ցույց չտվեց ռուսական զորամասերին, և հայ ժողովուրդը լուռ համաձայնությամբ ընդունեց խորհրդային իշխանությունը։
Ստեղծված ռազմաքաղաքական ճգնաժամի պայմաններում 1920թ. դեկտեմբերի 1-ին հանրապետության բարձրագույն ղեկավարությունը որոշեց ընդունել «կարմիրների» առաջարկը Հայաստանի խորհրդայնացման վերաբերյալ։ Հաջորդ օրը՝ դեկտեմբերի 2-ին, Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրումից մի քանի ժամ առաջ, Երևանում, Հայաստանի ներկայացուցիչ Դրոյի և Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցիչ Լեգրանի միջև ստորագրվեց համաձայնագիր, որով Հայաստանը հռչակվեց Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն (ՀՍԽՀ)։ Տեղի ունեցավ իշխանության խաղաղ փոխանցում։ Ս. Վրացյանի կառավարությունը կամավոր հեռացավ ասպարեզից, և ամբողջ իշխանությունը անցավ Հայաստանի հեղկոմի ձեռքը։
Այսպիսով, Հայաստանի Հանրապետությունը անկում ապրեց և խաղաղ ճանապարհով խորհրդայնացվեց Հայաստանը։ Ստեղծված իրավիճակում Հայաստանը այլընտրանք չուներ։ Խորհրդային Հայաստանը դարձավ Հայաստանի առաջին հանրապետության իրավահաջորդը։
Աշխարհաքաղաքականությունն ուսումնասիրում է միջազգային գործընթացներում գործող գլխավոր ուժերի դերակատարությունը և փորձում է տեսնել այդ զարգացումների հեռանկարները և ներկա ժամանակներում գործում են բազմաթիվ գիտահետազոտական կենտրոններ, կազմակերպում են գիտաժողովներ և քննարկում են համաշխարհային զարգացման միտումները, լույս են տեսնում հետազոտություններ։ Աշխարհաքաղաքականությունը փորձում է ներկայացնել յուրաքանչյուր երկրի ներքին և արտաքին քաղաքական զարգացման միտումները և ի հայտ են բերում այն հիմնական լծակները, որոնք գործում են միջազգային, միջպետական հարաբերություններում։ Այդ իմաստով աշխարհաքաղաքականությունը միջազգային հարաբերությունների պատմության վերանայում է նշանակում։ Իսկ դա նշանակում է, որ մեր օրերում կարևոր է դառնում աշխարհաքաղաքականության հետազոտությունների կարևորությունը, գիտական զարգացումը , առանց որի դժվար է կողմնորոշվել ժամանակակից աշխարհի փոփոխություններում։
Մեզ համար աշխարհաքաղաքականությունն ունի կարևոր նշանակություն․ մեր տարածաշրջանում պայքար է գնում և՛ գերտերությունների, և՛ տարածաշրջանային երկրների միջև։
Աշխարհաքաղաքականությունն իր մեջ բնորոշում է այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են միջազգային հարաբերությունների տեսությունն ու պրակտիկան հիմնված աշխարհագրական, աշխարհաքաղաքական , տնտեսական և բազմաթիվ այլ գործոնների վրա։
Ըստ հանրագիտական բառարանի՝ աշխարհաքաղաքականությունը միջազգային հարաբերությունների տեսության ֆունդամենտալ ուղղություններից մեկն է, որը բնութագրում է պետության տարածքային առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը, ձևերը։ Իսկ ընդհանուր առմամբ միջազգային հարաբերությունների, միջազգային ընկերակցության խնդիրներն ուսումնասիրվում են մի շարք գիտությունների կողմից։ Այսինքն՝ աշխարհաքաղաքականությունը գտնվում է մի շարք գիտությունների հատման կետում, բայց այն դիտվում է որպես առանձին գիտության ճյուղ, որն էլ ուսումնասիրում է միջազգային հարաբերությունների զարգացման հիմունքները, խնդիրները և փորձել մշակել ռազմավարական ծրագիր փորձելու դիմակայել այն մարտահրավերներին, որոնցում կանգնած է աշխարհը և հասարակությունը։ Աշխարհաքաղաքականությունը կոչված է ուսումնասիրելու տարբեր աշխարհների, պետությունների զարգացման մեխանիզմները, այն սկզբունքները, որը պետք է խնդիրների լուծման համար։ Այսպիսով՝ աշխարհաքաղաքականությունը որպես գիտության առանձին ուղղություն, ուսումնասիրում է համաշխարհային ընկերակցության գործունեությունը , զարգացումը, նրա սուբյեկտները, նրա կենսագործունեության առանձնահատկություններն ու օրինաչափությունները։
Աշխարհաքաղաքականությունն իր մեջ ներառում է այն հիմնահարցերը, որոնք իշխանության տարբեր շրջանների համար գտնվող անհատները պետք է իրականացնեն,որը նշանակում է, որ միջազգային հարաբերությունները անհատների փոխշփում է։ Հիմնական մեթոդները և եզրակացությունները ըմբռնելի են, ընկալելի իշխանության ավելի բարձր մակարդակում գտնվողների համար։ Այդ իմաստով աշխարհաքաղաքականությունը իշխանության աշխարհայացնք է։ Որքան անհատը վեր է բարձրանում սոցիալական սանդղակով, այնքան աշխարհաքաղաքականությունը վերացականից վերածվում է գործելակերպի։ Յուրաքանչյուր պետություն ձգտում է որոշել գտնել իր տեղը այն պետությունների համատեքստում, որ ձևավորվում են դարերի ընթացքում։ Շահում են այն պետությունները, որոնք իրենց քաղաքականության մշակման գործում կաևորում են ազգային քաղաքական շահը, իսկ հետո կարևորում են մյուս պետությունների հետ ունեցած հարաբերությունների ձևակերպումը։ Ներկա ժամանակներում, երբ աշխարհը դարձել է մեկ փակ գոտի, երբ աճել է միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը ժողովուրդների վրա, ժամանակակից աշխարհի իրողության ճիշտ ընկալումը կարող են որոշակի հիմք հանդիսանալ, նախապայման դառնալ պետության կայուն զարգացման համար։
Ներկայումս բնութագրված են մոտ տասը հազար բակտերիա, սակայն իրականում գոյություն ունի միլիոնից ավելի տարբեր տեսակի բակտերիաներ։ Բակտերիաները կյանքի նախնական ձևերն են։ Դրանք շատ փոքր են և տեսանելի են միայն մանրադիտակով։ Մի կաթիլ ջրում հանգիստ կարող են ապրել 40 միլիոն բակտերաններ։ 1 գրամ հողում կարող է լինել 300 հազարից մինրև 90 միլիոն բակտերիա։Բակտերիաները լինում են ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև։ Դրանք բավական ակտիվ կյանքով են ապրում։ Օրվա ընթացքում կարող են ուտել իրենց զանգվածից 30 անգամ ավելի սնունդ։ Երբ խոնավությունը, սնունդը, ջերմաստիճանը և այլ պայմաններ բարենպաստ են, բակտերիաները շատ արագ աճում և բազմանում են։
Ֆլորա Աճեմյան 