Posted in Ռուսերեն

Упражнение 9-13

Упражнение 1. Выберите глагол нужного вида и поставьте его в
правильной форме.

1. Антон делает домашнее задание. А я уже сделала домашнее задание. (делать –
сделать)
2. Анна сейчас делает упражнение. Виктор уже сделал всё упражнение.
(писать − написать)
3. Мой друг учит новые слова. Я уже выучил их. (учить –
выучить)
4. Али читает газету. Ахмед уже прочитал её. (читать – прочитать)
5. Мой друг сейчас смотрит фильм. А я посмотрел этот фильм вчера. (смотреть – посмотреть).

Б. Упражнение 2. Ответьте на вопросы. Выберите правильный вид
глагола.

1. – Что ты делал вчера вечером?
− Вчера вечером я читал новые глаголы и прочитал текст. Я учил все глаголы и выучил весь текст. (читать – прочитать, учить – выучить)
2. – Что Антон делал в воскресенье?
− В воскресенье Антон смотрел интересный фильм. Он посмотрел весь фильм и
начал читать газету. (смотреть – посмотреть)
3. – Что Анна делала в субботу?
− В субботу Анна писала письмо домой. Она написала письмо и начала смотреть
фильм. (писать – написать)
4. – Что вы делали вечером?
− Вечером мы делали домашнее задание. Мы сделали всё домашнее задание,
потом мы ужинали. (делать – сделать)

Упражнение 3. Вместо точек вставьте нужные наречия времени.
1. Я приехал в Харьков вчера . 2. Недавно я учился в школе, а сейчас я учусь в академии на подготовительном факультете. 3. Потом я буду учиться на первом курсе. 4. Мой друг приехал из Сирии уже летом . 5. Недавно у нас был трудный диктант, а завтра мы будем писать контрольную работу. 6. Сейчас преподаватель спрашивает, а
мы отвечаем. 7. Летом у нас будут каникулы, и мы поедем домой.
Слова для справок: сейчас, раньше, вчера, недавно, потом, завтра, летом.

Упражнение 4. Вставьте в предложения вопросительные слова когда, как, что, кто, где, куда, сколько.
Я не знаю, как зовут эту девушку.
Вы знаете, кто этот человек?
Скажите пожалуйста, где находится гостиница „Мир”?
Я не понимаю, что вы говорите.
Виктор сказал, что он идёт завтра.
Мы не знаем, что у нас будут экзамены.
Я забыл, сколько студентов учится на физфаке.
Марина спросила, где её подруга была утром.
Антон спросил, куда его друг ходил вчера вечером.
Преподаватель объяснил, как можно решить эту задачу.
Мама сказала, что сын должен купить в магазине.
Продавец сказал, сколько стоит эта книга.
Николай вспомнил, где лежат его документы.
Студент спросил, как правильно писать это слово.
Учитель рассказал, где находилась эта страна.

Упражнение 5. Закончите предложения, используйте слова справа.
1. У Али много братьев,сестер, друзей. братья, сёстры, друзья.
2. На столе лежит несколько тетрадей, журналов, писем. тетради, журналы, письма.
3. У меня мало денег. деньги.
4. В магазине я купил немного молока, мясо, рыбы.молоко, мясо, рыба.
5. На этой улице много машин, деревьев, людей. машины, деревья, люди.
6. В нашей академии несколько лабораторий, залов. лаборатории, залы.
7. В моей комнате мало стульев, полок.стулья, полки.
Упражнение 6. Слова из скобок поставьте в нужном падеже.
1. В нашей стране много больших городов.(большие города). 2. В Харькове есть много красивых улиц (красивые улицы, широкие проспекты). 3. У Али есть несколько русских книг.(русские книги). 4. Анна видела немного американских фильмов (американские фильмы). 5. В нашей академии много иностранных студентов. (иностранные студенты). 6. На этой улице мало старых домов. (старые дома). 7. Сколько старых зданий(старые здания) на этой улице?

Упражнение 7. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения.
идти – ходить
1. Сейчас мы идем в академию. Мы каждый день ходим в академию. 2. Сейчас
он идет по улице Революции. Он всегда ходит по этой улице. 3. Сейчас до нашего
общежития я иду пешком. Я часто хожу пешком до общежития. 4. Обычно она ходит в магазин утром, а сегодня она шлав магазин днём. 5. Сейчас мы идем домой быстро. Иногда мы ходим домой медленно. 6. Я сейчас иду в библиотеку. Я часто хожу в библиотеку.

Упражнение 8. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения.
ехать – ездить
1. Сейчас я еду в университет. Я каждое утро езжу в университет. 2. Обычно
я езжу в университет на метро, а сегодня я еду на троллейбусе. 3. Сейчас студенты едут на экскурсию. Они иногда езжут на экскурсии. 4. Сегодня вечером мы едим в кино. Мы часто ездим в кино. 5. Али едит на стадион. Он ездит на стадион каждое воскресенье. 6. Анна едит в гости к подруге. Она часто ездит в гости к подруге.
Упражнение 9. Выберите необходимые глаголы движения идти-ходить или ехать-ездить и вставьте их вместо точек.
1. Каждый день я хожу в академию пешком. 2. Мой друг живёт далеко,
поэтому я всегда езжу к нему в гости на автобусе. 3. Сейчас Катя идет домой
медленно, а обычно она ходит домой быстро. 4. Мой брат иногда ездит на работу на такси. 5. Мы часто ходим в бассейн. Обычно мы ходим туда пешком, но сегодня мы едим на машине. 6. Самир всегда ездит в академию на метро. А я обычно еду туда на троллейбусе. 7. Вчера вечером мы в театр. Мы ездим туда на автобусе, а домой мы ходим пешком. 8. Борис идет по улице Революции. Он часто ходит по этой улице. 9. Каждое воскресенье мы ходим на рынок. Сейчас мы тоже идем туда.

Упражнение 10. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движениялететь − летать
− Здравствуй, Дима! Я слышала, ты сегодня летиш в Петербург.− Здравствуй, Ира! Да, я улетаю сегодня туда.− Ты летиш один?− Нет, мы летим с друзьями.− А ты не боишься летать на самолёте?− Когда я был маленьким, я боялся летать на самолёте, а сейчас не боюсь. − Саша, куда ты летал в прошлом году летом?− Мы с родителями летали к дедушке в Москву. − Куда вы обычно летали отдыхать?− Обычно мы летали в Турцию, но в прошлом году летали в Египет. − Посмотри, какие интересные птицы!− Это страусы. Они не умеют летать, но бегают очень быстро. − Как быстро пролетело время!− Да, когда человек занят, дни за днями пролетают очень быстро.

Упражнение 11. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движенияплыть – плавать.
− Здравствуй, Борис! Чем ты занимался на каникулах?− Отдыхал в деревне. Много плавал в озере, загорал, часто ходил в лес.− А ты хорошо плаваеш?− Да, я плаваю очень хорошо. Меня научил плавать мой старший брат, а он –мастер спорта по плаваниюплавает как рыба. − Ты отдыхал в Ялте?− Да, мы с друзьями жили в Ялте, но часто плавали на теплоходах наэкскурсии. Мы плыли в Феодосию, Новый Свет. − Если ты устал плавать, то припплыви к лодке и немного отдохни!− Нет, мне надо много тренироваться, я хочу научиться хорошо плавать. − Куда плывёт этот теплоход?− Он плыл в Ялту.− А он всегда плыл по этому маршруту?− Я не знаю, по какому маршруту обычно плывёт этот теплоход. − Смотри! Как красиво плавают по небу облака!− Да, очень красиво. Облака плывут по небу, как белые лебеди.

Posted in Գրականություն

Եղիշե Չարենցի կենսագրություն

Եղիշե Չարենցը (Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան, 1897թ., մարտ 13 (նոր տոմարով՝ մարտի 25) — 1937թ., նոյեմբերի 27) 20-րդ դարի նշանավոր հայ բանաստեղծ է: 1908-1912թթ. սովորել է Կարսի հայկական, ապա ռուսական ռեալական ուսումնարաններում, 1916-1917թթ.՝ Մոսկվայի Շանյավսկու անվան ժողովրդական համալսարանում, 1922թ. որպես ազատ ունկնդիր ընդունվել է Վալերի Բրյուսովի հիմնած Գեղարվեստական գրականության բարձրագույն ինստիտուտը, բայց չի ավարտել:
Հեղափոխությամբ ոգևորված՝ Չարենցը 1918-1919թթ. Ռուսաստանում մասնակցել է քաղաքացիական կռիվներին, իսկ Հայաստանում՝ 1920թ.-ին՝ Մայիսյան, 1921թ.-ին՝ Փետրվարյան ապստամբություններին: 1920թ.-ին աշխատել է Հայաստանի լուսժողկոմատում որպես արվեստի բաժնի վարիչ:

1922թ.-ին Գևորգ Աբովի և Ազատ Վշտունու հետ համատեղ «Երեքի դեկլարացիան» հրապարակելուց հետո սկսվել է Չարենցի բուռն գրական-կազմակերպչական գործունեությունը: 1924-1925թթ.-ին եղել է Թուրքիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում:

1925թ.-ի կեսերից ղեկավարել է «Նոյեմբեր» գրական խմբակցությունը: 1926-1928թթ.-ին աշխատել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի և «Նորք» հանդեսի խմբագրություններում, 1928-1935թթ.-ին՝ Հայպետհրատում:

1935թ.-ի փետրվարից Չարենցի դեմ սկսվել են քաղաքական հալածանքներ: 1937թ.-ի հուլիսին բռնադատվել է, նոյեմբերի 27-ին՝ մահացել Երևանի բանտի հիվանդանոցում: Արդարացվել է հետմահու: Չարենցն ընդարձակել է գեղարվեստական մտածողության հայեցադաշտը, կանխորոշել գրականության հետագա զարգացման ուղիները, թարմացրել լեզուն, տաղաչափությունը, հարստացրել գրական ժանրերը:

Գրողի առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1912թ.-ին Թիֆլիսի «Պատանի» ալմանախում: 1914թ.-ին Կարսում լույս է տեսել նրա առաջին գրքույկը՝ «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան», իսկ 1915թ.-ին Թիֆլիսում հրատարակվել է «Կապուտաչյա հայրենիք» պոեմը: 1915թ.-ին, զինվորագրվելով հայկական կամավորական խմբին, հասել է Վանի մատույցները, ականատես եղել պատերազմի դաշտում և Վանում տեղի ունեցող ողբերգությանը:

Տեսածի ու ապրածի անմիջական տպավորությամբ գրել է «Դանթեական առասպել» (1916թ.) պոեմը: Դանթեական մղձավանջով անցած բանաստեղծը «Վահագն» (1916թ.), «Ազգային երազ» (1917թ.), «Հատված» (1918թ.) պոեմներում ընդվզում է նրանց դեմ, ովքեր իրականի փոխարեն տեսնում են առասպելական Հայաստանը և տարվում առասպելական հերոսներով:

1918-1921թթ.-ին Չարենցը գրել է «Սոմա» (1918թ.), «Ամբոխները խելագարված» (1919թ.), «Նաիրի երկրից» (1920թ.) պոեմները և այլ գործեր: «Ամբոխները խելագարված» պոեմը կյանքի վերափոխման համար պայքարի կոչ է, որի նպատակը հին աշխարհի կործանումն է: Բանաստեղծն ստեղծել է խորհրդանիշներ՝ պայքարող ժողովուրդ, հինը մարմնավորող քաղաք, հավերժական արև և այլն, որոնք պոեմը վերածել են ինքնատիպ դյուցազներգության:

Սիրո թեման Չարենցի ստեղծագործության մեջ զարգանում է յուրօրինակ ձևով: Բանաստեղծությունների առաջին շարքերին («Հրո երկիր», 1913-1916թթ., «Լիրիկական բալլադներ», 1915-1917թթ., «Ծիածան», 1917թ., «Ողջակիզվող կրակ», 1918-1920թթ. և այլն), որոնց բնորոշ են անցած սիրո հիշողությունն ու սրբազան կարոտը, հաջորդել են 1920-1921թթ.-ին գրած «Էմալե պրոֆիլը Ձեր», «Փողոցային պչրուհին», «Տաղարան», «Ութնյակներ արևին» շարքերը:

Չարենցը թարգմանել է Յոհան Վոլֆգանգ Գյոթեի, Հայնրիխ Հայնեի, Վիկտոր Հյուգոյի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ալեքսանդր Պուշկինի, Նիկոլայ Նեկրասովի, Միխայիլ Լերմոնտովի, Մաքսիմ Գորկու, Վլադիմիր Մայակովսկու, Սերգեյ Եսենինի և ուրիշների գործերից, հանրակրթական դպրոցների համար կազմել է դասագրքեր, խմբագրել ու հրատարակել է հայ բանահյուսության նմուշներ, հայ դասական գրողների գրքեր:

Հայ թատրոնում բեմադրել են Չարենցի «Կապկազ» թամաշա» պիեսը, «Դեպի ապագան» (ըստ Չարենցի գործերի), «Երևանի ուղղիչ տնից» հուշ-ակնարկը, «Երկիր Նաիրի» վեպը (հեռուստաներկայացում), «Խմբապետ Շավարշը» (ռադիոբեմադրություն): Չարենցի կերպարին անդրադարձել են գրականության մեջ, կերպարվեստում և կինոյում, նրա մի շարք բանաստեղծությունների հիման վրա գրել են երգեր:

Սահմանվել է ՀԳՄ Չարենցի անվան մրցանակ: ՀՀ թղթադրամներից մեկի վրա պատկերված է Չարենցի դիմանկարը, Երևանում գործում է նրա տուն-թանգարանը: Չարենցի անունով կոչվել են փողոցներ, դպրոցներ, գրադարաններ Երևանում, Հայաստանի, Արցախի և Ջավախքի քաղաքներում, Չարենցավան քաղաքը, Երևանի գրականության և արվեստի թանգարանը:

Երևանում կառուցվել է Չարենցի հուշահամալիրը (1985 թ., քանդակագործ՝ Նիկողայոս Նիկողոսյան), նրա անվան դպրոցի առջև տեղադրված է բանաստեղծի կիսանդրին:

Posted in Ռուսերեն

9 — 13 марта

Упражнение 1. Выберите глагол нужного вида и поставьте его в
правильной форме.
1. Антон … домашнее задание. А я уже … домашнее задание. (делать –
сделать) 2. Анна сейчас … упражнение. Виктор уже … всё упражнение.
(писать − написать) 3. Мой друг … новые слова. Я уже … их. (учить –
выучить) 4. Али … газету. Ахмед уже … её. (читать – прочитать) 5. Мой друг
сейчас … фильм. А я … этот фильм вчера. (смотреть – посмотреть).


Упражнение 2. Ответьте на вопросы. Выберите правильный вид
глагола.
1. – Что ты делал вчера вечером?
− Вчера вечером я … новые глаголы и … текст. Я … все глаголы и …
весь текст. (читать – прочитать, учить – выучить)
2. – Что Антон делал в воскресенье?
− В воскресенье Антон … интересный фильм. Он … весь фильм и
начал читать газету. (смотреть – посмотреть)
3. – Что Анна делала в субботу?
− В субботу Анна … письмо домой. Она … письмо и начала смотреть
фильм. (писать – написать)
4. – Что вы делали вечером?
− Вечером мы … домашнее задание. Мы … всё домашнее задание,
потом мы ужинали. (делать – сделать)

Упражнение 3. Вместо точек вставьте нужные наречия времени.
1. Я приехал в Харьков … . 2. … я учился в школе, а … я учусь в
академии на подготовительном факультете. 3. … я буду учиться на первом
курсе. 4. Мой друг приехал из Сирии уже … . 5. … у нас был трудный диктант,
а … мы будем писать контрольную работу. 6. … преподаватель спрашивает, а
мы отвечаем. 7. … у нас будут каникулы, и мы поедем домой.
Слова для справок: сейчас, раньше, вчера, недавно, потом, завтра, летом.

Упражнение 4. Вставьте в предложения вопросительные слова когда,
как, что, кто, где, куда, сколько.
Я не знаю, … зовут эту девушку.
Вы знаете, … этот человек?
Скажите пожалуйста, … находится гостиница „Мир”?
Я не понимаю, … вы говорите.
Виктор сказал, … он идёт завтра.
Мы не знаем, … у нас будут экзамены.
Я забыл, … студентов учится на физфаке.
Марина спросила, … её подруга была утром.
Антон спросил, … его друг ходил вчера вечером.
Преподаватель объяснил, … можно решить эту задачу.
Мама сказала, … сын должен купить в магазине.
Продавец сказал, … стоит эта книга.
Николай вспомнил, … лежат его документы.
Студент спросил, … правильно писать это слово.
Учитель рассказал, … находилась эта страна.

Упражнение 5. Закончите предложения, используйте слова справа.
1. У Али много … братья, сёстры, друзья
2. На столе лежит несколько … тетради, журналы, письма
3. У меня мало … деньги
4. В магазине я купил немного … молоко, мясо, рыба
5. На этой улице много … машины, деревья, люди
6. В нашей академии несколько … лаборатории, залы
7. В моей комнате мало … стулья, полки
Упражнение 6. Слова из скобок поставьте в нужном падеже.
1. В нашей стране много … (большие города). 2. В Харькове есть много
… (красивые улицы, широкие проспекты). 3. У Али есть несколько …
(русские книги). 4. Анна видела немного … (американские фильмы). 5. В
нашей академии много … (иностранные студенты). 6. На этой улице мало …
(старые дома). 7. Сколько … (старые здания) на этой улице?

Упражнение 7. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения
идти – ходить
1. Сейчас мы … в академию. Мы каждый день … в академию. 2. Сейчас
он … по улице Революции. Он всегда … по этой улице. 3. Сейчас до нашего
общежития я … пешком. Я часто… пешком до общежития. 4. Обычно она … в
магазин утром, а сегодня она … в магазин днём. 5. Сейчас мы … домой
быстро. Иногда мы … домой медленно. 6. Я сейчас … в библиотеку. Я часто
… в библиотеку.

Упражнение 8. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения
ехать – ездить
1. Сейчас я … в университет. Я каждое утро … в университет. 2. Обычно
я … в университет на метро, а сегодня я … на троллейбусе. 3. Сейчас студенты
… на экскурсию. Они иногда … на экскурсии. 4. Сегодня вечером мы … в
кино. Мы часто … в кино. 5. Али … на стадион. Он … на стадион каждое
воскресенье. 6. Анна … в гости к подруге. Она часто … в гости к подруге.
Упражнение 9. Выберите необходимые глаголы движения идти-ходить или ехать-ездить и вставьте их вместо точек.
1. Каждый день я … в академию пешком. 2. Мой друг живёт далеко,
поэтому я всегда … к нему в гости на автобусе. 3. Сейчас Катя … домой
медленно, а обычно она … домой быстро. 4. Мой брат иногда … на работу на
такси. 5. Мы часто … в бассейн. Обычно мы … туда пешком, но сегодня мы …
на машине. 6. Самир всегда … в академию на метро. А я обычно … туда на
троллейбусе. 7. Вчера вечером мы … в театр. Мы … туда на автобусе, а домой
мы … пешком. 8. Борис … по улице Революции. Он часто … по этой улице.
9. Каждое воскресенье мы … на рынок. Сейчас мы тоже … туда.

Упражнение 10. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения
лететь − летать
1. − Здравствуй, Дима! Я слышала, ты сегодня … в Петербург.
− Здравствуй, Ира! Да, я … сегодня туда.
− Ты … один?
− Нет, мы … с друзьями.
− А ты не боишься … на самолёте?
− Когда я был маленьким, я боялся … на самолёте, а сейчас не боюсь.
2. − Саша, куда ты … в прошлом году летом?
− Мы с родителями … к дедушке в Москву.
3. − Куда вы обычно … отдыхать?
− Обычно мы … в Турцию, но в прошлом году … в Египет.
4. − Посмотри, какие интересные птицы!
− Это страусы. Они не умеют …, но бегают очень быстро.
5. − Как быстро … время!
− Да, когда человек занят, дни за днями … очень быстро.

Упражнение 11. Вместо точек вставьте необходимые глаголы движения
плыть – плавать
1. − Здравствуй, Борис! Чем ты занимался на каникулах?
− Отдыхал в деревне. Много … в озере, загорал, часто ходил в лес.
− А ты хорошо …?
− Да, я … очень хорошо. Меня научил … мой старший брат, а он –
мастер спорта по плаванию, … как рыба.
2. − Ты отдыхал в Ялте?
− Да, мы с друзьями жили в Ялте, но часто … на теплоходах на
экскурсии. Мы … в Феодосию, Новый Свет.
3. − Если ты устал …, то … к лодке и немного отдохни!
− Нет, мне надо много тренироваться, я хочу научиться хорошо … .
4. − Куда … это теплоход?
− Он … в Ялту.
− А он всегда … по этому маршруту?
− Я не знаю, по какому маршруту обычно … этот теплоход.
5. − Смотри! Как красиво … по небу облака!
− Да, очень красиво. Облака … по небу, как белые лебеди.

Posted in Էկոլոգիա

Top 5 հայկական գինիներ

1․Զորահ Կարասի

«Զորահը» տեղ է գրավել  Bloomberg-ի հռչակավոր ցուցակի լավագույն տասնյակում: Այդ ցուցակում են ֆրանսիական, իտալական գինիները, որոնցից բարձր որակի գինիներ այս պահին աշխարհում չկան:

2․Արենի

Արենի, սեղանի տեսակավոր գինի։ Ստացվում է 1945 թվականից Գետափի գինու գործարանում (ՀՍՍՀ Եղեգնաձորի շրջան), «Արենի» խաղողից։ Թնդությունը՝ 12-10 ծավալային %, տիտրվող թթվությունը՝ 5-7 գ/լ։ Արենին ունի սուտակի գույն, յուրատեսակ մրգային համ, տտիպություն։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 2 տարի։

3․Արմենիա Վայն

45 երկրի 170 գինու միջազգային փորձագետ շաբաթներ շարունակ համտեսել, գնահատել ու ընտրել են աշխարհի լավագույն գինիները։<<Արմենիա Վայնը>> -ը պատվո հարթակի ոսկե մեդալակիրներից էր։

4․Կարաս

«Կարաս» գինիները, որոնց անվանումը գալիս է հնագույն ժամանակներից ի վեր տարածաշրրջանում գինեգործության մեջ օգտագործվող մեծ կավե անոթների անվանումից, տարածաշրջանին հատուկ գինեգործության մշակույթի վերածնունդն են: Գտնվելով ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա` տարածաշրջանի հանքանյութերով հարուստ, հրաբխային և բազալտե հողը կատարյալ կլիմայական պայմաններ է ստեղծում խաղող մշակելու համար: Ի սկզբանե նպատակն էր Հայաստանում սահմանել գինեգործության նոր չափանիշներ և գինեգործության արվեստը ետ բերել իր ծննդավայր, նրանք իրագործել են հենց այդ նպատակը:

5․Ոսկեվազ

Ոսկեվազ, Օշականում և Ոսկեվազ գյուղում գտնվող Աշտարակի գինու գործարանի արտադրած սեղանի սպիտակ անապակ տեսակավոր գինի։ Գինին մշակվել է 1941 թվականից սկսած, Ոսկեհատ (խարջի) խաղողից։ Թնդությունը՝ 12—14 ծավալի % , տիտրվող թթվությունը 5—6 գ/լ։ Ունի սաթի գույն (բացից մուգ), խերեսային երանգ։ Հնացման ընդհանուր ժամկետը՝ 2 տարի։ «Ոսկեվազը» մշակվում է միայն Հայաստանում։ Համամիութենական ու միջազգային մրցույթներում շնորհվել է մեկ արծաթե և մեկ բրոնզե մեդալ։

Posted in Էկոլոգիա

Կլիմա

Կլիման տվյալ վայրին բնորոշ միանման եղանակների բազմամյա կրկնությունն է:Հունարեն «կլիմա» բառը նշանակում է թեքություն և մատնանշում է Երկրի մակերևույթի թեքությունը Արեգակի ճառագայթների նկատմամբ:Կլիման ու եղանակը սերտ կապված են և բնորոշում են մթնոլորտի վիճակը: Երկրագնդի յուրաքանչյուր վայրում եղանակային փոփոխությունները յուրահատուկ են և գրեթե նույն ձևով կրկնվում են: Օրինակ՝ Երևանում ամեն տարի ձմեռը ցուրտ է, սակավաձյուն, գարունը՝ խոնավ ու մեղմ, ամառը՝ շոգ ու չոր, իսկ աշունը` արեվոտ ու չափավոր տաք: Դա կրկնվում է ամեն տարի: Կլիմայի ձևավորման վրա ազդում են աշխարհագրական լայնությունը, տեղանքի բարձրությունը, գերիշխող քամիները, լեռնալանջերի դիրքադրությունը, ծովերի և օվկիանոսների հեռավորությունը, ծովային հոսանքների և, իհարկե, մարդու տնտեսական գործունեությունը: Երկրագնդի գնդաձևության հետ կապված` աշխարհագրական տարբեր լայնություններում Արեգակի ճառագայթների անկման անկյունը տարբեր է, որով և պայմանավորված է ստացվող ջերմության քանակը: Աշխարհագրական ցածր լայնություններում տարվա ընթացքում Արեգակի ճառագայթները Երկրի մակերեվույթի հետ կազմում են մեծ անկյուն, որի շնորհիվ ստացվում է մեծ քանակությամբ ջերմություն, իսկ բարձր լայնություններում անկման անկյունը փոքր է, ստացվող ջերմությունը՝ քիչ: Արեգակից ստացվող ջերմության անհավասար բաշխվածությունը պայմանավորել է ջերմային գոտիների առաջացումը. առանձնացնում են երկրագնդի ջերմային 5 գոտի՝ 1 տաք, 2 բարեխառն, 2 ցուրտ: Ամենից շատ ջերմություն ստանում է այն գոտին, որը տարածվում է հասարակածի 2 կողմերում՝ մոտավորապես հյուսիսային (հս. լայն. 23օ30՜) և հարավային (հվ. լայն. 23օ30՜) արևադարձերի միջև: Այստեղ ամբողջ տարին տաք է, ձյուն չի գալիս (բացառությամբ բարձր լեռնագագաթների), տարվա եղանակները գրեթե արտահայտված չեն: Սա տաք գոտին է: Գոտու ստույգ սահմանը 20օC-ի իզոթերմերն են (հունարեն «իզոս»՝ հավասար, «թերմ»՝ ջերմություն բառերից): Զգալիորեն ավելի քիչ արեգակնային ջերմություն են ստանում Երկրի այն շրջանները, որոնք ընկած են հյուսիսային բևեռային շրջագծից (հս. լայն. 66օ30՜) դեպի հյուսիս և հարավային բևեռային շրջագծից (հվ. լայն. 66օ30՜) դեպի հարավ: Այստեղ ամբողջ տարին ցուրտ է, Արեգակի ճառագայթները կարծես սահում են Երկրի վրայով և գրեթե չեն տաքացնում, որի պատճառով էլ ձյունն ու սառույցը չեն հասցնում հալվել: Սրանք ցուրտ գոտիներն են:Հյուսիսային բևեռային շրջագծի և հյուսիսային արևադարձի միջև ընկած է հյուսիսային բարեխառն ջերմային գոտին, իսկ հարավային բևեռային շրջագծի ու հարավային արևադարձի միջև գտնվում է հարավային բարեխառն ջերմային գոտին: Դրանց իրական սահմանները հասարակածի կողմից տաք գոտու սահմանն է, իսկ բևեռների կողմից՝ ամենատաք ամսվա +10օC-ի իզոթերմը: Բարեխառն ջերմային գոտիներում ամառը տաք է, ձմեռը՝ ցուրտ, իսկ գարունը և աշունը՝ զով:Ըստ բարձրության՝ օդի ջերմաստիճանը յուրաքանչյուր 1000 մ-ի վրա 5–6օC-ով նվազում է, իսկ մթնոլորտային տեղումների քանակը մինչև որոշակի բարձրություն՝ ավելանում: Փոխվում են նաև օդի ճնշումը, ամպամածությունը: Այդ է պատճառը, որ տարբեր բարձրությունների վրա գտնվող վայրերն ունեն տարբեր կլիմաներ, իսկ լեռնային շրջաններում առաջանում են կլիմայի վերընթաց գոտիներ:Կլիմայի վերընթաց գոտիականությունը ցայտուն արտահայտված է նաև ՀՀ-ում:Լեռնային երկրներում, տեղանքի բարձրությունից բացի, կլիմայի ձևավորման վրա մեծ է լեռնալանջերի դիրքադրության ազդեցությունը: Արևահայաց լանջերն ավելի ուժեղ են տաքանում, գոլորշիացումն ինտենսիվ է, և ավելի տաք ու չոր են, քան հյուսիսահայաց ստվերոտ լանջերը: Ծովահայաց, խոնավաբեր օդային զանգվածների և քամիների դիմաց գտնվող լեռնազանգվածներին տեղումներն ավելի շատ են, քան հողմահակառակ լանջերին: Օրինակ՝ Հիմալայների հարավային՝ դեպի Հնդկական օվկիանոս ուղղված լանջերին տարեկան լինում են 3000–5000 մմ, իսկ որոշ տեղերում՝ Չերապունջի բնակավայրի շրջակայքում՝ 12000 մմ, նույն լեռների հյուսիսահայաց լանջերին՝ ընդամենը 250– 300 մմ տեղումներ: Կլիմայի ձևավորման վրա շատ մեծ է օվկիանոսների և ցամաքների ազդեցությունը: Օվկիանոսների և դրանց տաք հոսանքների ազդեցությամբ ձևավորվում է ծովային մեղմ ու խոնավ կլիմա, իսկ ցամաքների ազդեցությամբ՝ ցամաքային և խիստ ցամաքային կլիմա: Ցամաքային կլիմա ունեցող վայրերում ձմեռները ցուրտ են, սառնամանիքային, իսկ ամառները տաք են, չոր ու շոգ: Այսպիսի կլիմա ունեն, օրինակ, Եվրասիայի կենտրոնական շրջանները:Կլիմայի վրա ազդեցություն են գործում նաև գերիշխող քամիները: Այդ կապը ակնառու է պասսատների և մուսսոնների օրինակով. ամառային մուսսոններն առաջացնում են ամպամածություն և առատ տեղումներ, իսկ ձմեռային մուսսոնները՝ չոր, սառնամանիքային եղանակ:Մեր մոլորակի երկրաբանական զարգացման պատմության ընթացքում եղել են կլիմայի զգալի փոփոխություններ և տատանումներ: Մասնավորապես հաստատվել է, որ վերջին 1 մլրդ տարվա ընթացքում այն շատ է փոխվել. Երկրի կլիման ժամանակակից կլիմայից նշանակալիորեն տարբեր է եղել: 
Ինչո՞ւ է փոխվել երկրագնդի կլիման, որո՞նք են դրա պատճառները:Կլիմայի փոփոխության բազմաթիվ բնական պատճառներ կան: Ժամանակի ընթացքում պարբերաբար փոխվել է Երկրի առանցքի թեքությունը նրա պտտման ուղեծրի հարթության նկատմամբ, որի հետևանքով զգալի փոփոխություն է կրել Երկիր հասնող արեգակնային էներգիայի քանակը, հետևապես` կլիման: Կլիմայի փոփոխությունների և տատանումների մեջ մեծ նշանակություն ունի ցամաքի և ծովի ընդգրկած տարածքների հարաբերակցությունը: Որպես օրինաչափություն՝ ցամաքային տարածքների ընդարձակումը խստացրել է կլիման. մեծացել են օդի ջերմաստիճանի տատանումները, դիտվել է կլիմայի ցրտեցում:Կլիմայի փոփոխության վրա նշանակալի ազդեցություն ունեն հրաբխային ժայթքումները, երբ մթնոլորտ արտանետված փոշու ամպերը հասնում են վերնոլորտ և պահպանվում՝ նվազեցնելով Արեգակից Երկիր հասնող ջերմության քանակը (արեգակնային ճառագայթումը նվազում է մինչև 20%-ով):Կլիմայի ձևավորման վրա բնական գործոնների հետ միասին զգալի է մարդու ազդեցությունը. նրա տնտեսական գործունեության հետևանքով փոխվում է մթնոլորտի գազային կազմը՝ ավելանում է ածխաթթու գազի քանակը, և ուժեղանում մթնոլորտի ջերմոցային էֆեկտը: Արդյունքում բարձրանում է օդի ջերմաստիճանը: Գիտնականների հաշվարկներով XXI դարում երկրագնդի միջին ջերմաստիճանը կբարձրանա 1–3,5օ-ով:Հայտնի է, որ մթնոլորտում (25–30 կմ բարձրություններում) գոյություն ունի օզոնային շերտ, որը մոլորակի օրգանական աշխարհը պաշտպանում է Արեգակից եկող անդրամանուշակագույն վնասակար ճառագայթներից: Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով մթնոլորտ արտանետվող քլորաֆտորային (ֆրեոնային) ածխաջրածնական գազերը քայքայում են օզոնային շերտը, որը նպաստում է կլիմայի տաքացմանը և բացասական ազդեցություն թողնում օրգանական աշխարհի վրա:Կլիմայի տաքացումն աշխարհագրական թաղանթում այժմ արդեն առաջացրել է մի շարք փոփոխություններ. մեծացել է երաշտների և անապատացման հավանականությունը, դանդաղորեն սկսվել են հալվել բևեռային ու լեռնային շրջանների սառցադաշտերը:

Posted in Հասարակագիտություն

Ազգային անվտանգություն

Հայաստանի կառավարությանն առընթեր Ազգային անվտանգության ծառայություն (ԱԱԾ), գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին, որը մշակում և իրականացնում է ազգային անվտանգության բնագավառում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քաղաքականությունը, ինչպես նաև ազգային անվտանգության մարմինների կառավարումը։ Այն համարվում է Հայաստանի գլխավոր հատուկ ծառայությունը։

Հայաստանը ունի Ազգային անվտանգության և Ներքին գործերի նախարարությունների մեկ գերատեսչության մեջ միավորման փորձ։ Այս իրավիճակը տևեց 1996 թվականից մինչև 1999 թվականը։ Չնայած այն լուրերի, որ Ազգային Անվտանգության ծառայությունը ռուսական օրինակով կմասնատեն մի քանի գերատեսչությունների, այն պահպանում է ՊԱԿ-ի անփոփոխ կառուցվածքը՝ ԱԱԾ կազմի մեջ են մտնում և՛ հետախուզությունը, և՛ սահմանապահ զորքերը, և՛ ծածկագրողները, և՛ ՀՀ պետական պահպանության ծառայությունը։

Posted in Գրականություն

Առաջադրանք գրականությունից

 Հովհ. Թումանյանի ստեղծագործություննեիրց դուրս գրիր տասը թևավոր խոսք՝ օրինակ՝ «բալը թանկ ա», «պասկեցին Մարոյին, տվին չոբան Կարոյին», «մի կաթիլ մեղր» և այլն:

Աչքդ թեքեցիր, բանիդ տերը չես։

Ապրեք, երեխեք, բայց մեզ պես չապրեք։

Գործն է անմահ, լավ իմացեք։

Բալը թանկ է։

Պասկեցին Մարոյին, տվին չոբան Կարոյին։

Մի կաթիլ մեղր։

Posted in Հայոց լեզու

Առաջադրանք 05․03․20

1.Արևմտահայերենով տրված հետևյալ հատվածը փոխադրի՛ր արևելահայերենի

Ես կանցնեի արտերու եզեքեն: Բովանդակ դաշտին եզերքը ցրված էին այր ու կին հնձվորներու բազմությունը, որոնք կհնձեին անդադար:  Ամեն ճամբաներուն նույնպես որայաբարձ ջորիներու, էշերու  շարաններ կհայտնվեին: Անոնք կուգային, կհասնեին, կմիանային իմինիս, երկայն-երկայն կարավան մը կկազմեր,  ու որան կրող տղոց  մեծ խմբով  կենդանիներուն պարանոցներեն կախ  զանգակներուն բազմաձայն հնչյուններով  ու երգերով մենք հաղթականորեն կիջնայինք գյուղ, կալերը: Սայլերով փոխադրությունը անհնարին է, որովհետև ոչտափարակ, լեռնոտ էր մեր երկիրը, զառիվար ու զառիվեր ճամբաներով:

Որա – քաղված հացահատիկի կապոց, որ պատրաստ է կալ տանելու

Ես անցնում էի արտերի եզրով։ Առատ դաշտի եզրերը բաժանված էին տղամարդ ու կնոջ հնձվորների բազմությամբ, ովքեր անդադար հնձում էին։ Ճանապարհներին նույնպես քաղված հացահատիկի կապոցներով բեռնված ջորիների և էշերի շարքեր էին հայտնվում։Նրանք կգային, կհասնեին, կմիանային իմ շարքին, երկար-երկար քարավան կկազմեին, ու  նրանց ուղեկցող տղաների մեծ խմբով՝ կենդանիների պարանոցներին բազմաձայն հնչյուններով ու երգերով զանգակներ կախած, մենք հաղթանակորեն կիջնեինք գյուղ, կալերը։ Սայլերով տեղափոխվելը անհնարին էր, որովհետև անհարթ, լեռնոտ էր մեր երկիրը, վայրէջք ու վերելք ճանապարհներով։  

Posted in Աշխարհագրություն

Աշխարհագրական թաղանթի հիմնական հատկանիշները

Աշխարհագրական թաղանթի կարևորագույն և առավել հայտնի օրինաչափությունը զոնայականությունն է: Զոնայականությունը հասարակածից բևեռներ ուղղությամբ բնական բաղադրիչների ու դրանցից կազմված բնական համալիրների օրինաչափ փոփոխումն է: Զոնայականության գլխավոր պատճառը Երկրի գնդաձևությունն է, որի հետևանքով, ըստ աշխարհագրական լայնությունների, արեգակնային էներգիան բախշվում է անհավասարաչափ: Դրանով են պայմանավորված մթնոլորտային ճնշման, տեղումների, ցամաքի ու օվկիանոսների ջրերի, հողաբուսական ծածկի ու կենդանական աշխարհի զոնայական դրսևորումները: Զոնայականության վերաբերյալ պատկերացումները ձևավորվել են դեռ հին Հունաստանում և հիմնված են եղել հին հույների կողմից առաջ քաշած Երկրի գնդաձևության գաղափարի վրա: Իսկ աշխարհագրական թաղանթի այդ օրինաչափության գիտական հիմնավորումը տրվել է ռուս աշխարհագրագետ Վ. Դոկուչաևի կողմից 19–րդ դարի վերջերին: Ճառագայթային էներգիայի զոնալ բաշխվածության կարևոր հետևանքներից մեկը երկրագնդի վրա ջերմային գոտիների առաջացումն է: Առանձնացնում են ջերմային հինգ գոտիմեկ տաք կամ շոգ գոտի, երկու բարեխառը գոտի, երկու ցուրտ գոտի: Ջերմային այդ գոտիների սահմաններում առանձնացվում են չորս հիմնական և երեք միջանկյալ կլիմայական գոտիներ: Երկրի մակերևույթի անհավասարաչափ տաքացման և խոնավացման ազդեցության տակ ձևավորվում են օդային զանգվածների չորս հիմնական տիպերը հասարակածային,
արևադարձային, բարեխառն, բևեռային: Աշխարհագրական թաղանթի առավել խոշոր զոնալ միավորներն են աշխարհագրական գոտիները, որոնք հիմնականում ձգվում են արևմուտքից արևելք, և որոնց առանձնացման հիմքում դրված են ջերմային պայմաններն ու մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության առանձնահատկությունները (տիրապետող օդային զանգվածի
աշխարհագրական տիպը): Երկրագնդի վրա առանձնացնում են 13 աշխարհագրական գոտի. հասարակածային և յուրաքանչյուր կիսագնդում` մերձհասարակածային, արևադարձային, մերձարևադարձային, բարեխառն, մերձբևեռային և բևեռային: Անուններով և աշխարհագրական տեղաբաշխմամբ դրանք համընկնում են կլիմայական գոտիների հետ, ինչը միանգամայն օրինաչափ է: Հասարակածային, արևադարձային, բարեխառն և բևեռային գոտիները համարվում են հիմնական կամ գլխավոր, իսկ «մերձ»
նախածանցով սկսվողները՝ մերձհասարակածային, մերձարևադարձային և
մերձբևեռային գոտիները՝ անցողիկ: Անցողիկ գոտիները գտնվում են հիմնական
գոտիների միջև և, ի տարբերություն դրանց, չունեն իրենց տիրապետող օդային
զանգվածները:

Posted in Без рубрики, Աշխարհագրություն

Աշխարհագրական թաղանթի ոլորտային կառուցվածքը

Աշխարհագրական թաղանթի մասին ուսմունքի ձևավորումը մեզ հասցնում է 19–րդ դար, երբ 1875 թ. ավստրիացի նշանավոր երկրաբան Էդուարդ Զյուսը որպես Երկիր մոլորակի առանձին ոլորտներ առաջարկեց առանձնացնել քարոլորտը, ջրոլորտը, մթնոլորտը և կենսոլորտը: Հետագայում՝ 1937 թ. ռուս աշխարհագետ Ա. Ա. Գրիգորևի կողմից հրատարակված «Երկրագնդի ֆիզիկաաշխարհագրական թաղանթի կազմի և կառուցվածքի վերլուծական փորձ» իր աշխատության մեջ աշխարհագրական թաղանթի մասին նա տալիս է հետևյալ բնորոշումը. «Ֆիզիկաաշխարհագրական թաղանթը մթնոլորտի ստորին շերտի, քարոլորտի վերին շերտի, ողջ ջրոլորտի փոխազդեցության, փոխներթափանցման ոլորտն է, որը տարբերվում է Երկրի առանձին թաղանթներից նրանով, որ ֆիզիկաաշխարհագրական թաղանթի սահմաններում տարբեր ոլորտներ խիստ կերպով ներթափանցած են իրար մեջ, փոխազդում են իրար վրա: Նրանում աշխարհագրական պրոցեսներն ընթանում են ինչպես տիեզերական, այնպես էլ երկրային էներգիայի աղբյուրների հաշվին: Միայն ֆիզիկաաշխարհագրական թաղանթում է, որ գոյություն ունի կյանք»:

Posted in Հայոց լեզու

Առաջադրանք 04.03.20

1.Տրված աֆորիզմի վերաբերյալ շարադրի՛ր քո խորհրդածությունները.

«Ճշմարիտ ընկերությունը պետք է զերծ լինի ամեն տեսակ եսամոլությունից: Մեծահոգությունն է ընկերության հիմքը»: Օսկար Ուալդ

Իմ կարծիքով անկեղծ ընկերության մեջ չի կարող լինել նախանձ, էգոիստություն, իսկական ընկերը եթե անգամ սխալ լինես կկանգնի կողքիդ, կկիսի ուրախությունդ և տխրությունդ։Ամենադժվար պահին կկանգնի կողքիդ և ձեռք կմեկնի։

2.Լրացրո՛ւ շրջասությունները.

Ոսկի բիլազուկ – Հովհաննես Շիրազ

Պարսկաստանի վարդ – Հաֆիզ

Վալսերի քաղաք –Կորո

Վարդագույն քաղաք –Երևան

Տխրության ու թախծի երգիչ –
Հյուսիսի արջ – Վահան Տերյան

Գեղամա գեղեցկուհի –Սևան

Խաղողի արյուն – գինի

Ծաղիկների թագուհի – Վարդ