Ֆլորա Աճեմյան

1․Նման, հետ, մոտ կապերը ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատսխան ձևերի հետ 1-ական նախադասությունների մեջ գործածիր։

Դուք իրար չափազանց նման եք։

Ես հետ եմ վարժվել իմ աշխատանքային ռեժիմից։

Ես ինձ մոտ պահում եմ հիգենայի պարագաներ։

Մենք որոշել ենք գնալ արշավի, դու ևս կարող ես միանալ մեզ։

2․Կազմիր նախադասություններ հետևյալ զույգերով․

քաղաքական — քաղաքային

Քաղաքական խնդիրներն ինձ այդքան էլ չեն հուզում։

Համբոն Գիքորին տարել էր քաղաքային հիվանդանոց։

ցեղական — ցեղային

Այդ նշանը ասում են ցեղական է փոխանցվել։

Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնական և արևելյան շրջաններում առաջին ցեղային միությունները հիշատակվում են սեպագրերում միայն մ․թ․ա 2-րդ հազարամյակի երկրորդ կեսից:

տնական — տնային

Արմենի մայրիկը տնական հավի ձու է օգտագործում։

Աշխենը կատարել է տնային առաջադրանքները ինքնուրույն։

3․Կազմիր 10 անձնանուններ հասարակ գոյականներից։

Շողեր, Արև, Սիրուն, Երջանիկ, Քնքուշ, Վրեժ, Քաջիկ, Համեստ, Գեղեցիկ, Պայծառ։

4․1- ական նախադասություն կազմեք՝ տրված հատուկ անունները բացահայտիչի կամ բացահայտյալի պաշտոնով գործածելով։

Ակսել Բակունց, Երվանդ Քոչար, Մինաս Ավետիսյան,  Եղիշե Չարենց։

Ակսել Բակունցը ծնվել է 1899 թվականին Գորիսում։

Երվանդ Քոչարը Կերամիկական զարդա-կիրառական իրերի ”SAMARA” ֆաբրիկայում կատարել է ձևավորման աշխատանքներ:

Մինաս Ավետիսյանի արվեստանոցը հրդեհվել է 1972 թվականին, այրվել է 100-ից ավելի նկար։

Եղիշե Չարենցի առաջին սերը եղել է Աստղիկ Ղոնդախչյանը։

5․Գրիր դարձվածքներ, որոնց մեջ կենդանու անուն կա և բացատրիր իմաստները։

Ագռավի պես կռռալ — չարագուշակ խոսել

Առյուծ կտրել — կտրիճանալ

էշի ականջում քնաշ — տխմար

Թռչունի թևով — շատ արագ

Il Complesso educativo «Mkhitar Sebastatsi» e’ un’unione di istituzioni educative in cui vengono realizzati diversi programmi di formazione d’autore e programmi alternativi sponsorizzati dallo stato.

Il Complesso Educativo comprende scuola dell’infanzia, scuola elementare, scuola secondaria di primo grado e scuola secondaria di secondo grado.

Coleggio Statale, istruzione professionale secondaria, formazione professionale, istruzione di base e secondaria.

Nei centri educativi vengono realizzati programmi supplementary: musica, danza, teatro, pittura, ceramica, oreficeria, scultura di cui il direttore e` Vigen Avetis, scacchi, società sportive, nuoto, equitazione.

In Educomplesso ci sono gruppi di lingue straniere,oltre il russo e l’inglese, ci sono gruppi di scelta di terza lingua straniera: persiano, turco, georgiano, francese, tedesco, spagnolo e italiano.

La lingua italiana e’ stata inserita nel programma dell’Educomplesso dal novembre 2018. ll gruppo è composto da 15 -20 persone, la lingua viene insegnata tramite il piano educativo individuale e programmi d’autore. Il sito dell’ Educomplesso ha una pagina in italiano con la bandiera Italiana, dove vengono pubblicati gli articoli nella lingua italiano: (contiene gli articoli tradotti in italiano).

Spero che il gruppo della lingua italiana si aumenti e diventi sempre più popolare.

Il college

ll nostro college fa parte del complesso educativo Mkhitar Sebastatsi, qui gli studenti ricevono l’educazione professionale e le lezioni sono particolarmente interessanti.
Il nostro college ha i seguenti dipartimenti professionali:

• Educazione prescolare
• Computer Design
• Le lezioni di Fotografia
• Organizzazione di servizi turistici con profonda conoscenza delle lingue straniere
• La segreteria con insegnamento avanzato delle lingue straniere
• Modellistica e progettazione di abiti
• Lavoro in biblioteca
• Manutenzione di computer e reti di computer
• Enologia
• Arte applicata e artigianato popolare

Dipartimento di vinificazione ha aperto quest’anno, ma ha già fatto progressi significativi, poiché è riuscita a riempire una notevole quantità di vino.
Abbiamo la nostra serra dove troverai molte piante e diversi animali.
Noi abbiamo anche soffitta,dove fanno le lezzioni e anche si raccogliano gli insegnanti.
Come in altre parti del complesso educativo, oltre che al college, la base principale dell’educazione è l’autoeducazione e lo sviluppo personale. I viaggi regolari svolgono un ruolo molto importante.

Le parole di canzone

Penso che un sogno così non ritorni mai più
Mi dipingevo le mani e la faccia di blu
Poi d’improvviso venivo dal vento rapito
E incominciavo a volare nel cielo infinitoVolare, oh, oh
Cantare, oh, oh, oh, oh
Nel blu dipinto di blu
Felice di stare lassùE volavo, volavo felice
Più in alto del sole ed ancora più su
Mentre il mondo pian piano spariva lontano laggiù
Una musica dolce suonava soltanto per meVolare, oh, oh
Cantare, oh, oh, oh, oh
Nel blu dipinto di blu
Felice di stare lassùMa tutti i sogni nell’alba svaniscon perché
Quando tramonta la luna li porta con sé
Ma io continuo a sognare negli occhi tuoi belli
Che sono blu come un cielo trapunto di stelleVolare, oh, oh
Cantare, oh, oh, oh, oh
Nel blu degli occhi tuoi blu
Felice di stare quaggiùE continuo a volare felicePiù in alto del sole ed ancora più su
Mentre il mondo pian piano scompare negli occhi tuoi blu
La tua voce è una musica dolce che suona per meVolare, oh, oh
Cantare, oh, oh, oh, oh
Nel blu degli occhi tuoi blu
Felice di stare quaggiù
Nel blu dipinto di blu
Felice di stare quaggiù
Nel blu degli occhi tuoi blu
Felice di stare quaggiù
Con te

Mi chiamo Sofia

Mi chiamo Sofia. Ho 35 anni. Mio marito si chiama Alessandro e ha 36 anni. La mia famiglia è composta in tutto da cinque persone. Io e mio marito abbiamo tre figli.

Viviamo in un piccolo paese di campagna, in una bella casa con un cortile. I nostri tre figli si chiamano Andrea, Martina e Giacomo. Andrea frequenta l’asilo, Martina e Giacomo frequentano le scuole elementari. I miei tre figli amano giocare a tanti giochi diversi nel cortile.

I genitori di mio marito vivono lontano da qui, in città. I miei genitori invece abitano vicino a noi, nello stesso paese. Vogliono molto bene ai nostri tre figli e spesso si occupano di loro.

Vicino a noi abita mia sorella Giulia con la sua famiglia. I miei figli giocano spesso con Marta, la figlia di Giulia.

Io sono una casalinga che lavora inoltre a casa come articolista. Mio marito è invece un operaio. È una persona molto buona e gioca spesso con i suoi tre figli. Sono molto felice della mia famiglia!

Թարգմանություն

Իմ անունը Սոֆի է։ Ես 35 տարեկան եմ, իմ ամուսնու անունը Ալեքսանդրո է, նա 36 տարեկան է։ Իմ ընտանիքը կազմված է 5 հոգուց։ Ես և ամուսինս ունենք 3 երեխա։ Մենք ապրում ենք փոքր քաղաքում գեղեցիկ բակ ունեցող տանը:Մեր երեք երեխաների անուններն են ՝ Անդրեա, Մարկինո և Ջիակոմո։ Անդրեան հաճախում է մանկապարտեզ, իսկ Մարտինան և Ջիակոմոն հաճախում են տարրական դպրոց։ Իմ երեխանները աիրում են տարբեր խաղեր խաղալ բակում։Իմ ամուսնու ծնողները քաղաքից շատ հեռու են բնակվում, փոխարենը իմ ծնողները ապրում են իմ կողքին, նույն քաղաքում։Նրանք շատ են սիրում մեր երեխաներին, և հաճախ հետևում են նրանց։ Քույրս Ջուլյան ընտանիքի հետ ապրում է մեզ հետ, իմ երեխաները հաճախ խաղում են Ջուլյայի դստեր Մարտայի հետ։ Ես տնային տնտեսուհի եմ, ամուսինս աշխատում է, նա շատ լավ անձնավորություն է, հաճախ խաղում է երեխաների հետ։ Ես երջանիկ եմ, որ ունեմ այսպիսի ընտանիք։

Hai capito il testo?

Esercizio di comprensione del testo:

Domanda 1:

Quanti figli hanno Sofia e Alessandro?

1 Hanno un figlio.

2 Non hanno figli.

3.Hanno tre filgli.

4 Hanno due figli.

Domanda 2:

Che lavoro svolge Sofia?

1 L’operaia.

2 La dottoressa.

3.L’articolista.

4 La commessa.

Domanda 3:

Chi è Marta?

1 La sorella di Alessandro.

2 La sorella di Sofia.

3 La figlia di Sofia e Alessandro.

4 La nipote di Sofia. ✔

Domanda 4:

I genitori di Sofia…

1 … vivono all’estero.

2 … vivono in città.

3 … vivono vicino a lei, nello stesso paese.

4 … vivono nella sua famiglia.

Domanda 5:

I figli di Sofia e Alessandro…

1 … litigano molto spesso.

2 … giocano nel giardino di casa.

3 … giocano a diversi giochi nel cortile.

4 … giocano spesso ai videogiochi.

Il vocabolario

l’asilo,(la scuola Materna)- մանկապարտեզ

la scuola Elementare- տարական դպրոց

la scuola Media- միջին դպրոց

la scuola Principale-  ավագ դպրոց

Il colleggio-քոլեջ

Il liceo- լիցեյ

un cortile.- բակ

lontano- հեռու

vicino a- մոտ

stesso- նույն,միևնույն

volere bene- սիրել (ընտանիքի անդամին)

amare- ամուսնուն,կնոջը

occuparsi-զբաղվել

una casalinga-տնային տնտեսուհի

articolista.- թղտակից

operaio.- բանվոր

Falegname-ատաղձագործ

Agricoltore-ֆերմեր

Ռասիզմ, մի ռասայի նկատմամբ մյուսի գերակայության հավատ, որը հաճախ հանգեցնում է մարդկանց հանդեպ խտրականության՝ պայմանավորված ռասայով կամ էթնիկ խմբով։ Ռասիզմ տերմինը միայն մեկ իմաստ չի արտահայտում։

Ռասիզմի գաղափարախոսության հիմքում հաճախ ընկած է այն միտքը, որ մարդիկ կարող են բաժանվել որոշակի խմբերի՝ կախված իրենց սոցիալական վարքագծից և իրենց բնածին հնարավորություններից, և պետք է նրանց բաժանել ստորադաս և վերադաս խմբերի։ Ինստիտուցիոնալ ռասիզմի պատմական օրինակները ներառում են հոլոքոստը, ռասայական բաժանման համակարգը Հարավային Աֆրիկայում, ստրկությունը և սեգրեգացիան Միացյալ Նահանգներում, ստրկությունը Լատինական Ամերիկայում։ Ռասիզմը նաև շատ գաղութային նահանգներում և կայսրություններում հասարակական կազմակերպությունների անբաժան մասն էր։

Մինչդեռ ռասա կամ էթնիկություն հասկացությունները ժամանակակից հասարակական գիտություններում դիտվում են որպես տարբեր, երկու տերմիններն էլ ունեն հավասարարժեքության երկար պատմություն և օգտագործվել են նույն իմաստով ժողովրդի շրջանում և հին հասարակական գիտությունների գրականություններում։ «Էթնիկությունը» հաճախ օգտագործվում է «ռասա» տերմինին մոտ իմաստով` մարդկանց խմբերի առանձնացում՝ կապված խմբի համար էական կամ բնածին որակներով (օրինակ՝ միասնական նախասիրություն կամ ընդհանուր վարքագիծ)։ Հետևաբար, ռասիզմ կամ ռասայական խտրականություն հասկացությունները հաճախ օգտագործվում են նկարագրելու համար խտրականությունը էթնիկական կամ մշակութային հիմքերով։ Համաձայն Միավորված ազգերի կազմակերպության ռասայական խտրականության մասին կոնվենցիայի՝ չկա տարբերություն ռասայական և էթնիկական խտրականությունների միջև։ Նույն կոնվենցիան հետագայում եզրակացնում է, որ ռասայական տարբերությունների վրա հիմնված գերակայությունը գիտականորեն կեղծ է, բարոյապես դատապարտելի, անարդար և հասարակության համար վտանգավոր։ Այն նաև հայտարարեց, որ տեսականորեն կամ գործնականորեն չկա արդարացում ռասայական խտրականության ցանկացած տեսակին։

Ռասիստական գաղափարախոսությունը կարող է դրսևորվել հասարակական կյանքի տարբեր իրավիճակներում։ Ռասիզմը կարող է լինել սոցիալական գործընթացներում, քաղաքական համակարգերում, որոնք խթանում են նախապաշարմունքների արտահայտումը կամ հակակրանքը խտրական գործերում և օրենքներում։ Դրա հետ կապված սոցիալական գործընթացների շարքը կարող է ներառել նատիվիզմը, այլատյացությունը, սեգրեգացիան, հիերարխիան, ազգային գերակայությունը և նմանօրինակ ալ սոցիալական երևույթներ։

Аствацашунч

Армянский — eдинствeнный язык в мирe, в котором нaзвaниe Библии имeeт прямоe и дословноe отношeниe к Богу. Библия нa aрмянском звучит как «Aствaцaшунч», что дословно означает, «Божье Дыхание».

Первые переводы Библии на армянском языке были сделаны устно сразу после принятия христианства в качестве государственной религии в 301 году. Тогда в Армении еще не было алфавита и духовные служители устно переводили Библию для распространения христианства в стране и проведения обрядов.

После создания армянского алфавита в 405 году Библия впервые была переведена на армянский язык с сирийского Пешитты (перевод христианской Библии на сирийский язык).

Повторный перевод был сделан в последовавшие несколько лет после Эфесского собора в 431 году (Вселенский Собор христианской церкви). Переводчиками Библии на армянский язык стали Месроп Маштоц, Саак Партев, Езник Кохбаци, Корюн, Овсеп Пагнаци, Ован Екегецаци, Гевонд Вардапет и другие.

Перевод был сделан на классическом древнеармянском языке, который сейчас является официальным языком Святой Армянской апостольской церкви.

Первая армянская Библия была напечатана в Амстердаме 13 октября 1666 года усилиями армянского духовного деятеля Воскана Ереванци. Книга вышла огромным для того времени тиражом — 5000 экземпляров. Две книги из тиража были особенными: вручную был сделан переплет, а на корешке была изображена Богоматерь с Иисусом Христом на руках. Эти Библии были преподнесены французскому королю Людовику XIV и Папе Римскому Клементу IX.

․Լրացրեք շրջասությունները․

Ամենայն հայոց բանաստեղծ —Հովհաննես Թումանյան

Նորավեպի իշխան —Գրիգոր Զոհրապ

Հայ երգի Մեսրոպ Մաշտոց — Կոմիտաս

Հայերենի առաջին ուսուցիչ —Մեսրոպ Մաշտոց

Ավարայրի երգիչ —Եղիշե

Սպիտակ սավան — Ձյուն

Ֆուտբոլի արքա — Պելե

2․Գրիր ածականից կազմված տասը հատուկ անուն։

Անուշիկ, Գեղեցիկ, Ազատ, Պայծառ, Համեստ, Անթառամ, Քաջիկ, Երջանիկ, Սիրուն, Քնքուշ։

3․Բացիր հապավումները․

ՄԱԿ — Միավորված ազգերի կազմակերպություն, ԱՊՀ — Անկախ պետությունների համագործակցություն, ՀԷԿ- հիդրոէլեկտրակայան, ՋԵԿ- ջերմաէլեկտրակայան, բուհ — բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, ՆԳՆ- Ներքին գործերի նախարարություն, ՀՀ- Հայաստանի Հանրապետություն, ՌԴ- Ռուսաստանի Դաշնություն, ԱԳՆ — Արտաքին գործերի նախարարություն։

4․Ընդգծիր այն բառերը որոնցում կա ց- նախածանցը․

Ցայսօր, ցպահանջ, ցամաք, ցայգ, ցարդ, ցնցոտի, ցնցուղ, ցտեսություն, ցողաթաթախ, ցին, ցմահ, ցավագար, ցուցամատ, ցցվել, ցերեկ։

Армянская церковь празднует Масленицу в преддверии Великого поста 
________________

Армянская апостольская церковь празднует в воскресенье, 23 февраля, Истинную масленицу, предшествующую Великому посту.

Масленица у армян называется Барекендан, что дословно означает «доброе житие». В старину на праздник готовили обильную пищу, веселились, а бедняки становились предметом всеобщего внимания и пользовались общественным столом. В воскресную ночь после Масленицы на ужин ели мацун (кисломолочный напиток) и катнов — молочную рисовую кашу.

Традиционно в этот день проходят карнавальные шествия, сопровождаемые маскарадом, песнями и танцами.
Истинная масленица (Бун Барекендан) отмечается в воскресенье перед началом Великого поста. За день до этого, в субботу, алтарная завеса в храмах закрывается на весь период Великого поста.

Масленица является выражением добродетелей. В этот день люди выходят из траура и начинают радоваться, забывают о страданиях и находят утешение. Каждый христианин смиренностью души, покаянием, постом и с надеждой на милость Божия приступает к сорокадневному Великому посту.

Сразу за сорокадневным постом следует еще недельный пост – Страстная Седмица. Великий Пост охватывает семь воскресений, отражающих восемь особо памятных событий: жизнь в раю (Истинная Масленица), изгнание, возвращение блудного сына, притчу о неверном домоправителе, притчу о неправедном судье, пророчество о втором пришествии и Вход Господень в Иерусалим (Вербное Воскресенье).

Մեր տոհմը Լոռու հին ազնվական տոհմերից մեկն է։ Իր մեջ ունի պահած շատ ավանդություններ։ Այդ ավանդություններից երևում է, որ նա եկվոր է, բայց պարզ չի՛, թե ո՛րտեղից։ Թե եկվոր է՛լ է, անհերքելի հիշատակարանները ցույց են տալիս, որ նա վաղուց է հաստատված Լոռու Դսեղ գյուղում։

Իմ հայրը, Տեր Թադեոսը, նույն գյուղի քահանան էր։ Ամենալավ և ամենամեծ բանը, որ ես ունեցել եմ կյանքում, այդ եղել է իմ հայրը։ Նա ազնիվ մարդ էր և ազնվական՝ բառի բովանդակ մտքով։ Չափազանց մարդասեր ու առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան, սակայն միշտ ուներ մի խոր լրջություն։ Թեև քահանա, բայց նշանավոր հրացանաձիգ էր և ձի նստող։

Իսկ մայրս բոլորովին ուրիշ մարդ էր։ Երկու ծայրահեղորեն տարբեր արարածներ հանդիպել էին իրար։ Մայրս – Սոնան, որ նույն գյուղիցն էր, սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, մի կատարյալ սարի աղջիկ էր, ինչպես գյուղացիքն են ասում,— մի «գիժ պախրի կով»։ Նա չէր կարողանում համբերել հորս անփույթ ու շռայլող բնավորությանը, և գրեթե մշտական վեճի մեջ էին այդ երկու հոգին։ Ա՛յդ էր պատճառը, որ հայրս երբեմն թաքուն էր տեսնում իր գործը։ Շատ է պատահել, որ, մայրս տանից դուրս է գնացել թե չէ, ինձ կանգնեցրել է դռանը, որ հսկեմ, ինքը ցորենը լցրել, տվել մի որևէ պակասավոր գյուղացու կամ սարից իջած թուրքի շալակը։

Իրիկունները, երբ տուն էինք հավաքվում, մայրս անդադար խոսում էր օրվան անցածի կամ վաղվան հոգսերի մասին, իսկ հայրս, թինկը տված՝ ածում էր իր չոնգուրն ու երգում Քյորօղլին, Քյարամը կամ ո՛րևէ հոգևոր երգ։

Ահա այս ծնողներից ես ծնվել եմ 1869 թվի փետրվարի 7-ին։ Մանկությունս անց եմ կացրել մեր գյուղում ու սարերում։

Մի օր էլ մեր դռանը մայրս ճախարակ էր մանում, ես խաղում էի, մին էլ տեսանք, քոշերը հագին, երկար մազերով ու միրքով, երկաթե գավազանը չրխկացնելով, մի օտարական անցավ։

–Հասի՛ր, էդ կլեկչուն կա՛նչիր, ամանները տանք, կլեկի,– ասավ մայրս։ Խաղս թողեցի, ընկա ուստի ետևից կանչեցի։ Դուրս եկավ, որ կլեկչի չէ, այլ մեր ազգականի փեսա տիրացու Սհակն է։ Սկսեցի զրույց անել։ Տիրացուն խոսք բաց արավ իր գիտության մասին։

– Տիրա՛ցու ջան, բա ի՜նչ կլինի, մեր գեղումը մնաս, երեխանցը կարդացնես,– խնդրեց մայրս։

– Որ դուք համաձայնվեք, ինձ պահեք, ես էլ կմնամ, ի՜նչ պետք է ասեմ,– հայտնեց տիրացու Սհակը։

Գյուղումն էլ տրամադրություն կար, և, մի քանի օրից հետո, տիրացու Սհակը դարձավ Սհակ վարժապետ։ Մի օթախում հավաքվեցին մի խումբ երեխաներ, տղա ու աղջիկ շարվեցին երկար ու բարձր նստարանների վրա, եղավ ուսումնարան, և այստեղից սկսեցի ես իմ ուսումը։

Մեր Սհակ վարժապետը մեզ կառավարում էր «գաւազանաւ երկաթեաւ»։ Իր երկաթե գավազանը, որ հրացանի շամփուրի էր նման, երբեմն ծռում էր երեխաների մեջքին, ականջները «քոքհան» էր անում և մեծ կաղնենի քանոնով «շան լակոտների» ձեռների կաշին պլոկում։ Ես չե՛մ կարողանում մոռանալ մանկավարժական այդ տեռորը։

Վարժապետի առջև կանգնած երեխան սխալ էր անում թե չէ, սարսափից իրան կորցնում էր, այլևս անկարելի էր լինում նրանից բան հասկանալ, մեկը մյուսից հիմար բաներ էր դուրս տալի։ Այն ժամանակ կարմրատակում, սպառնալի, չուխի թևերը էտ ծալելով, տեղից կանգնում էր վարժապետը ու բռնում… Քիթ ու պռունկն արյունոտ երեխան, գալարվելով, բառաչում էր վարժապետի ոտների տակ, զանազան սրտաճմլիկ աղաչանքներ անելով, իսկ մենք, սփրթնած, թուքներս ցամաքած, նայում էինք ցրտահար ծտերի նման շարված մեր բարձր ու երկար նստարանների վրա։ Ջարդած երեխային վերցնում էին մեջտեղից։

– Արի՛,– դուրս էր կանչում վարժապետը հետևյալին…

Մի երեխայի ուսումնարան ղրկելիս հայրը խրատել էր, թե՝ «վարժապետն ի՛նչ որ կասի, դու էլ էն ասա»։ Եկավ։

Վարժապետն ասում է՝ «Ասա՛ այբ»։

Նա էլ կրկնում է՝ «Ասա այբ»։

– Տո շան զավակ, ես քեզ եմ ասում՝ «Ասա այբ»։

– Տո շան զավակ, ես քեզ եմ ասում՝ «Ասա այբ»։

Այս երեխայի բանը հենց սկզբից վատ գնաց, և այնքան ծեծ կերավ, որ մի քանի ժամանակից «ղաչաղ» ընկավ, տանիցն ու գեղիցը փախավ, հանդերումն էր ման գալի։ Բայց մեր Սհակ վարժապետի չարությունից չէր դա։ Այս տեսակ անաստված ծեծ այն ժամանակ ընդունված էր և սովորական բան էր մեր գյուղական ուսումնարաններում։ Գյուղացիներից էլ շատ քչերն էին բողոքում։ Այդ ծեծերից ես չկերա, որովհետև վարժապետը քաշվում էր հորիցս, բայց մանավանդ մորիցս էր վախենում։ Չմոռանամ, որ Սհակ վարժապետին սիրում էին մեր գյուղում և մինչև օրս հիշում են։

Տասը տարեկան, մեր գյուղից հեռացել եմ Ջալալօղլի, ուր մեծ և օրինակելի ուսումնարան կար, այդ ժամանակ Լոռում շատ հայտնի «Տիգրան վարժապետի» հսկողության տակ։ Այնտեղից էլ անցել եմ Թիֆլիս՝ Ներսիսյան դպրոց, որ չեմ ավարտել։

Շատ վաղ եմ սկսել ոտանավոր գրել։ 10—11տարեկան ժամանակս Լորիս-Մելիքովի վրա երգեր էին երգում ժողովրդի մեջ։ Այդ երգերին տներ էի ավելացնում և գրում էի զանազան ոտանավորներ–երգիծաբանական, հայրենասիրական և սիրային։ Սիրային ոտանավորներից մեկը, մի դեպքի պատճառով, տարածվեց ընկերներիս մեջ ու մնաց մինչև օրս։ Ահա՛ այդ ոտանավորը.

Գանձեր ունեմ անտա՜կ, անծե՜ր,
Ես հարուստ եմ, ջա՜ն, ես հարուստ
Ծով բարություն, շընորհք ու սեր
Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ։

Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձըրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։

Երկյուղ չունեմ, ահ չունեմ ես

Գողից, չարից, չար փորձանքից,
Աշխարհքով մին՝ ահա էսպես
Շաղ եմ տալիս իմ բարձունքից։

Ես հարուստ եմ, ես բախտավոր
Իմ ծընընդյան պայծառ օրեն,

Էլ աշխարհ չեմ գալու հո նոր,
Իր տվածն եմ տալիս իրեն։

1. Մակրոէվոլյուցիա , կյանքի պատմության մեջ տեղի ունեցած մեծ փոփոխությունները, որոնք սովորաբար երևում են բրածո տվյալների ուսունմասիրությունների ժամանակ։ Մակրոէվոլյուցիա և պնդումներ Պնդում 1. Մուտացիաններ կուտակվում են և նոր տեսակներ առաջացնում։ Մակրոէվոլյուցիան հիմնված է այն բանի վրա, որ մուտացիաները` բույսերի և կենդանիների գենների, ավելի կոնկրետ ալելների աննշան փոփոխություննները, կարող են առաջ բերել ոչ միայն նոր տեսակներ, այլև բույսերի և կենդանիների բոլորովին նոր ընտանիքներ։ Գենետիկայի բնագավառում վերջին 100 տարվա ուսումնասիրությունների արդյունքում այդ պնդումը չի հաստատվել։ Ճառագայթման միջոցով [մուտացիաներ առաջ բերելու համար] ավելի արդյունավետ տեսակներ ստեղծելու փորձերը ձախողվեցին։
2. Պնդում 2. Բնական ընտրության միջոցով նոր տեսակներ են առաջանում։ Էվոլուցիոնիստները պնդում են, որ երբ տեսակները տարածվեցին և մեկուսացան, սելեկցիան ընտրեց այն տեսակները, որոնք իրենց գեներում եղած փոփոխությունների շնորհիվ ավելի լավ էին հարմարվել նոր միջավայրին։ Հետևաբար մեկուսացած խմբերն ի վերջո վերածվել են բոլորովին նոր խմբերի։ Այն պնդումը, թե Բնական սելեկցիան ընտրում է այնպիսի մուտացիաներ, որոնք նոր տեսակներ են առաջ բերում հիմնված է «սերինոսների 13 տեսակների ուսումնասիրության վրա, որը Դարվինը կատարել է Գալապագոսյան կղզիներում։ Այդ թռչուններն այժմ հայտնի են «Դարվինի սերինոսներ» անունով։4 Ուսումնասիրությունների արդյունքում հայտնաբերվեց, որ մեկ տարվա երաշտից հետո այն սերինոսներ, որոնք համեմատաբար մեծ կտուցներ են ունեցել, ավելի հեշտությամբ են վերապրել, քան փոքր կտուց ունեցողները ունեցողները։
3. Գիբոն Մարդ Շիմպանզե Գորիլա Օրանգուտան
4. Պնդում 3. Բրածոները ապացուցում են մակրոէվոլյուցիոն փոփոխությունները։ Կենսաբանության որոշ դասագրքեր ընթերցողի մոտ այնպիսի տպավորություն են ստեղծում, թե գիտնականների հայտնաբերած բրածոները բավարար են փաստելու մակրոէվոլյուցիան։  Նմանատիպ հայտարարությունները բացահայտ կեղծիք են, քանի որ մինչ օրս որևէ բրածո անցողիկ ձևեր չեն հայտնաբերվել ձկների և երկկենցաղների, երկկենցաղների և սողունների, սողունների և կաթնասունների ու պրիմատների սերունդների միջև։  Էվոլյուցոնիստ Նիլզ Էլդրիջը ասում է, որ բրածոների ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ փոփոխություններ չեն «կուտակվել», այլ երկար ժամանակահատվածում «շատ տեսակներ կրել են քիչ էվոլյուցիոն փոփոխություններ կամ նրանց մեջ ընդհանրապես ոչինչ չի փոփոխվել»։ Մինչև օրս գիտնականները հայտնաբերել և գրանցել են մոտ 200 միլիոն մեծ բրածոներ և միլիարդավոր փոքր բրածոներ։
5. Պնդում 4. Միկրոէվոլյուցիոն փոփոխությունները ապացույցն են Մակրոէվոլյուցիայի։ «Մարդկանց թյուրիմացության մեջ են գցում այն հավատով, թե քանի որ միկրոէվոլյուցիան հանդիսանում է իրական փաստ, ապա մակրոէվոլյուցիան նույնպես հանդիսանում է այդպիսի փաստ։ Էվոլյուցիոնիստները պնդում են թե երկար ժամանակահատվածում ոչ մեծ փոփոխությունները կուտակվում են, այնպիսի ձևով, որ ձևավորվում են նոր ավելի կատարյալ օրգանիզմներ…դա մաքուր պատրանք է, քանի որ չկա ոչ մի գիտական ապացույց կեսաբանական նման մեծ փոփոխությունների հնարավորության մասին»։

Տարբերվում է գոյության կռվի երեք տեսակ ներտեսակային, միջտեսակային և կռիվ անօրգանական աշխարհի անբարենպաստ պայմանների դեմ:   Ներտեսակային կռիվը ամենատարածվածն է և տեղի է ունենում նույն տեսակի կենդանիների միջև: Դրանք կռվում են եգի, տարածքի և սննդի համար:    Միջտեսակայինը կռիվն է տարբեր տեսակների պատկանող կենդանիների միջև: Գոյություն ունի պայքար անբարենպաստ պայմանների դեմ ևս: Դարվինն ասել է, որ Անգլիայում ցրտաշունչ ձմեռվա ընթացքում սատկել են թռչունների 80 %-ը: Նրանք չեն կարողացել պայքարել:

Արհեստական ընտրություն: Ըստ Դարվինի ընտանի կենդանիները հարմարվել են մարդուն այսինքն պարդը ստեղծել է արհեստական ընտրություն և վարժեցնելով կենդանուն առաջացրել է նոր ցեղատեսակ:

Բնական ընտրություն: Դարվինը նկատեց, որ միևնույն տեսակի առաձնյակներում ևս նկատվում է կենդանի օրգանիզմների տարբերություն: Նա հասկացավ, որ նոր ծնված կենդանիների մի մասը, որ առավել հարմարված էր ոչնչացնում են չհարմարվածներին: Սա անվանվեց բնական ընտրություն:

Շարժական ընտրությունը արտաքին միջավայրի փոփոխությունից կախված առաձնյակի փոփոխությունն է: Երբ արդյունաբերական փոշու պատճառով ծառերը սևացան սև թիթեռների քանակը աճեց, քանի որ դրանք ծառերի սև բների վրա չէին երևում ու դրանց որսալը դժվար էր:

Կայունացող ընտրությունը գործում է միջավայրի հաստատուն պայմաններում և ամրապտդում է օրգանիզմի ձեռք բերած օգտակար հատկանիշները:

Глаголы движения:  

• А. Чехов «Нищий».

 Проверьте, знаете ли вы такие словосочетания: вести за руку (за руки), под руки (под руку). Закончите предложения.
1. Женщина вела ребенка … . 2. Мать вела дочь … . 3. Мужчина вел
девушку … . 4. Медсестра ведет больного … . 5. Сын вел старую мать … .

Упражнение . Вместо точек вставьте переходные глаголы
движения в нужной форме. Следите за употреблением видов глаголов.
Нести – носить
1. Мальчик … книги в библиотеку. 2. По утрам мать … ребѐнка в детский
сад. 3. Мать купила сыну новый костюм и сказала, чтобы он … его аккуратно.
4. По дороге на вокзал я встретил человека, который … тяжѐлую сумку. 5.
Ученики часто … цветы своей учительнице. 7. Мама, пожалуйста, … скорее
обед, мы очень голодны.
Везти – возить
1. На этой машине всегда … рабочих на стройку. 2. Я спросил у шофѐра:
«Что вы … ?» 3. Каждый день эта машина … почту в город. 4. Когда Махмуд возвращался из России домой, он … подарки своим родным. 5. Почтальон …
письма, газеты, журналы. 6. Сегодня он … особенно много писем.
Вести – водить
1. Отец идѐт на работу и … маленького сына в детский сад. 2. Машинист
… поезд. 3. Когда мы ехали в горы, водитель умело … машину. 4. Старший брат
очень любит музыку и каждую субботу … младшего брата в оперу или на
концерт. 5. У вас есть собака? Вы еѐ … по утрам гулять? 6. Мне очень хочется
познакомиться с твоими друзьями. … меня к ним! 7. Я всегда … машину
осторожно.

Упражнение . Вместо точек вставьте нужный глагол с префиксами
по-, в-, вы- при-, у-. Следите за употреблением видов глаголов.
Нести – носить
1. Кто звонил? Это почтальон – … заказное письмо. 2. Малыш долго
плакал. Мать взяла его на руки и … к врачу. 3. Серѐжа, … , пожалуйста, ведро во
двор. 4. Когда Саша идѐт в библиотеку, он всегда … интересные книги.
5. Официант … грязную посуду и через несколько минут … нам ужин.
7. Помогите, пожалуйста, … чемоданы из коридора в комнату.
Везти – возить
1. Россия … свою продукцию в другие страны. 2. В наш магазин
ежедневно … свежие овощи и фрукты. 3. Я не … своих друзей в центр города, а решил показать им окрестности. 4. Когда я ехал учиться, я … из дому свои
любимые книги.

Вести – водить
1. Экскурсовод … нас по залам музея. 2. Петя, … , пожалуйста, собаку
погулять. 3. Отец просил … детей из комнаты, потому что они мешали ему
работать. 4. Каждый раз, когда она приходила ко мне, она … с собой свою
подругу. 5. Когда мы вышли из театра, было уже поздно и темно, и мой друг …
меня по каким-то незнакомым улицам к метро. 6. Кто … сегодня машину: ты
или я?
Упражнение .  Вместо точек вставьте нужный глагол с префиксами
до-, под-, от- , пере-, за-, про-. Следите за употреблением видов глаголов.
Нести – носить
1. Носильщик … чемодан до такси. 2. … Машу к окну, пусть она
посмотрит фейерверк. 3. Сегодня же … эти книги в библиотеку. 4. Нужно …
пианино из детской комнаты в столовую. 5. Когда мы пришли поздравить друга,
он … нам бокалы с шампанским, и мы выпили за его успехи. 6. Я шѐл мимо
твоего дома и решил … тебе тетради. 7. Бабушка попросила внучку … еѐ сумку
домой. 8. В общежитие нельзя … спиртные напитки.
Везти – возить
1. Шофёр … нас до метро и сказал, что у него кончился бензин. 2. Эта
моторная лодка … нас на другой берег реки. 3. Багаж уже … и сдали в камеру
хранения. 5. Вы … своих детей в лагерь? Да, всегда мы их возили в лагерь, но в
этом году … на море. 6. Пассажирские самолёты ежедневно … сотни
пассажиров в разные концы страны. 7. Каждый пассажир имеет право … на
самолёте бесплатно 20 килограммов багажа. 8. Мой друг ежедневно на своей
машине … меня на работу.
Вести – водить
1. На стадионе мой друг … меня к своим товарищам по команде и
познакомил нас. 2. Если хотите, я … вас до дома. 3. Каждый день мать … детей в
детский сад. 4. Девушка … слепого человека через дорогу. 5. Хозяин дома … нас
в столовую и попросил немного подождать. 6. Каждый день по дороге на работу
она … детей в школу.

Тестовые задания 

б) Вставьте глаголы движения и объясните их употребление
Глаголы: идти, бегать, ходить, бежать, ехать, ездить, плыть, плавать.
Я очень люблю … в деревню к дяде. Каждый год я жду с нетерпением
каникул и в начале июля … к дяде. По утрам я встаю рано и … во двор делать гимнастику, а потом … на речку купаться. Я хорошо … . Обычно я … на другой берег и там отдыхаю. Отдохнув, я … обратно. Вечером мы … в лес.
Выберите нужный глагол из указанных в скобках и употребите в следующих предложениях.
1. Самир идет в школу. В руках он … (везти, нести) портфель. 2. Девочка
идет в школу и за руку … (вести, нести) брата – первоклассника. 3. Учитель
рисования часто … (водить, носить) свой класс в музей. 4. Эта машина …
(водить, возить) почту по городу. 5. Почтальон … (водить, носить) почту по
утрам.

Прочитайте текст. Вставьте нужные глаголы движений, дописывая нужную приставку, где это необходимо.
Любопытную картину наблюдал я однажды в джунглях Центральной
Африки, куда мы (ехать – ездить) для охоты на диких слонов. Наша машина
(ехать – ездить) по узкой лесной дороге. Справа и слева стоял густой
тропический лес. Вдруг нам пересекла путь стая шимпанзе. Одна за другой
обезьяны (бежать – бегать) через дорогу и торопливо (идти – ходить) в чащу. Я
приказал шоферу остановить машину и подождать, пока обезьяны (идти –
ходить). Старый вожак внимательно следил за передвижением. Иногда нам даже
казалось, что он каким-то своим «способом» считает обезьян. Последней на
дорогу (бежать – бегать) маленькая обезьянка. Она уже (идти – ходить) половину
дороги, как вдруг старый вожак (бежать – бегать) к ней и принялся что-то
кричать ей. Он заставил обезьянку вернуться обратно в чащу. Через минуту
обезьяна (идти – ходить) снова. На этот раз она была не одна: за ее шею
держался шимпанзе-ребенок. Прижимая к себе ребенка, счастливая молодая мать
исчезла в густой зелени тропического леса. Теперь все было в порядке: все
обезьяны (идти – ходить) через дорогу.

Домашняя работа 

Прочитайте рассказ «Разговор человека с собакой». 

Проанализируйте историю, напишите мнение о главном герое. Подготовьте пересказ.

Բանաստեղծ, արձակագիր, գրական, ազգային և հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է 1869թ. փետրվարի 19-ին: Թումանյանի ստեղծագործություններում մարմնավորված են հայ ժողովրդի հավաքական իմաստնությունն ու հանճարը, նրա տենչերն ու երազանքները:

Հովհաննես Թումանյանն սկզբնական կրթությունն ստացել է հայրենի գյուղում, ապա Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան): 1883թ.-ից բնակվել է Թիֆլիսում: 1883-1887թթ. սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում: 1893թ.-ից աշխատակցել է «Աղբյուր», «Մուրճ», «Հասկեր», «Հորիզոն» պարբերականներին, զբաղվել գրական և հասարակական գործունեությամբ:

Նա գրել է բանաստեղծություններ, պոեմներ, քառյակներ, բալլադներ, պատմվածքներ ու հեքիաթներ, ակնարկներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ: Գրողի լեզուն և մտածողությունը պարզ են, ժողովրդական: Նա խորությամբ է արտացոլել հայ ժողովրդի հոգեբանությունը, մտքերն ու ձգտումները: Թումանյանն իր քնարերգության մեջ արծարծել է հայրենասիրական, սոցիալական, քաղաքական, փիլիսոփայական, սիրային թեմաներ: Թումանյանը գրականության զարգացման հիմնական աղբյուր է համարել բանահյուսությունը: Այս սկզբունքով են ստեղծված «Սասունցի Դավիթ» (անավարտ), «Թմկաբերդի առումը» պոեմները, «Ախթամար», «Փարվանա» բալլադները: «Հառաչանք» (անավարտ), «Լոռեցի Սաքոն», «Մարոն» և «Անուշ» պոեմներում պատկերել է հայ նահապետական գյուղը՝ իր բարքերով, սովորույթներով, սոցիալ-կենցաղային հակասություններով: «Անուշ» պոեմում հավերժական ու անմահ սիրո հուզիչ պատմություն է: Հերոսուհին՝ Անուշը, կորցնելով իր սերը, կորցնում է նաև հոգեկան հավասարակշռությունը, չի կարողանում ապրել «պաղ ու տխուր» աշխարհում և իրեն նետում է գետը՝ վիշտը խառնելով Դեբեդի ալիքներին: Պոեմում Թումանյանը քննադատել է գյուղի հնացած, քարացած սովորույթները և նեղմիտ պատվախնդրությունը:  Թումանյանը ծավալել է նաև հասարակական և գրական լայն գործունեություն: 1905-1906թթ. հաշտարար դեր է կատարել ցարական կառավարության հրահրած հայ-թաթարական կռիվների ժամանակ, որի պատճառով 2 անգամ ձերբակալվել է: 1918թ. հայ-վրացական պատերազմի ժամանակ խստագույնս քննադատել է 2 հավատակից ժողովուրդների թշնամությունը հրահրողներին: 1899թ. նրա նախաձեռնությամբ Թիֆլիսում ստեղծվել է «Վերնատուն» գրական խմբակը, որի անդամներն էին Ավետիք Իսահակյանը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Լևոն Շանթը, Ղազարոս Աղայանը, Պերճ Պռոշյանը, Նիկոլ Աղբալյանը և ուրիշներ: Թումանյանի բազմաթիվ երկեր թարգմանվել են ռուսերեն, վրացերեն, տաջիկերեն, ուզբեկերեն, լիտվերեն, անգլերեն, պարսկերեն, իտալերեն, իսպաներեն, արաբերեն, ճապոներեն, շվեդերեն, չինարեն և այլ լեզուներով: Երևանում գործում է Թումանյանի թանգարանը, Դսեղում՝ տուն-թանգարանը: Նրա անունով են կոչվել Վանաձորի պետական մանկավարժական ինստիտուտը, հրապարակ Մոսկվայում, Երևանի տիկնիկային թատրոնը, փողոցներ, դպրոցներ, գրադարաններ Երևանում և Այսրկովկասի տարբեր վայրերում: 1980թ. սահմանվել է Հայաստանի գրողների միության՝  Թումանյանի անվան ամենամյա մրցանակը: 1957թ. օպերայի և բալետի թատրոնի շենքի առջև կանգնեցվել է նրա հուշարձանը: ՀՀ թղթադրամներից մեկի վրա պատկերված է Թումանյանի դիմանկարը: Մահացել է 1923թ.-ի մարտի 23-ին: